«Δεν είμαι γιαγιά-βάρδια»: Η ιστορία της Ελένης
«Ελένη, μπορείς να πάρεις τη μικρή αύριο το πρωί; Έχουμε δουλειά με τον Νίκο και δεν βρίσκουμε κανέναν άλλον.»
Η φωνή της κόρης μου, της Μαρίας, ακούγεται αγχωμένη στο τηλέφωνο. Σφίγγω το ακουστικό στο χέρι μου και προσπαθώ να μην αφήσω τη δυσαρέσκεια να φανεί στη φωνή μου.
«Ναι, Μαρία μου, θα την πάρω. Τι ώρα να έρθω;»
«Στις επτά, μαμά. Ξέρω ότι είναι νωρίς, αλλά…»
Δεν την αφήνω να συνεχίσει. «Εντάξει, θα είμαι εκεί.»
Κλείνω το τηλέφωνο και μένω για λίγο ακίνητη. Το σπίτι είναι ήσυχο, μόνο το τικ-τακ του ρολογιού ακούγεται. Πριν λίγα χρόνια, αν μου έλεγαν ότι θα γίνω γιαγιά, θα πετούσα από τη χαρά μου. Και όντως, όταν έμαθα ότι η Μαρία ήταν έγκυος, έκλαψα από συγκίνηση. Ένιωσα ότι μια νέα εποχή ξεκινούσε για μένα. Όμως τώρα… τώρα νιώθω σαν να έχω γίνει υπάλληλος σε βάρδιες, χωρίς κανείς να με ρωτήσει αν θέλω ή αν μπορώ.
Ο άντρας μου, ο Κώστας, με κοιτάζει πάνω από την εφημερίδα του.
«Πάλι θα πας αύριο;»
«Ναι. Δεν έχουν πού να αφήσουν τη μικρή.»
«Και εσύ; Εσύ πού θα αφήσεις τον εαυτό σου;»
Αυτή η ερώτηση με πονάει. Γιατί ξέρω ότι έχει δίκιο. Από τότε που γεννήθηκε η εγγονή μας, η ζωή μου άλλαξε. Οι φίλες μου βγαίνουν για καφέ, πάνε εκδρομές, κάνουν μαθήματα χορού. Εγώ τρέχω κάθε μέρα από το σπίτι της Μαρίας στο δικό μας, μαγειρεύω, πλένω, αλλάζω πάνες και προσπαθώ να είμαι η τέλεια γιαγιά.
Κάποτε πίστευα ότι έτσι πρέπει να είναι. Ότι η οικογένεια είναι πάνω απ’ όλα και πως το να βοηθάς τα παιδιά σου είναι καθήκον. Αλλά τώρα αρχίζω να αναρωτιέμαι: Πού τελειώνει το καθήκον και πού αρχίζει η εκμετάλλευση;
Η Μαρία δεν ήταν ποτέ εύκολη. Από μικρή είχε απαιτήσεις. Θυμάμαι όταν ήταν παιδί και ήθελε πάντα να έχει τον τελευταίο λόγο. Τώρα που έγινε μάνα, νομίζει πως τα ξέρει όλα. Ο Νίκος δουλεύει πολλές ώρες – δεν τον βλέπω συχνά στο σπίτι όταν πηγαίνω. Η Μαρία έχει επιστρέψει στη δουλειά της και εγώ… εγώ είμαι εκεί για να καλύψω τα κενά.
Μια μέρα, καθώς παίζω με τη μικρή στο χαλί, χτυπάει το τηλέφωνο. Είναι η φίλη μου η Σοφία.
«Ελένη! Θα πάμε θέατρο το βράδυ, έλα μαζί μας!»
Κοιτάζω τη μικρή που γελάει με τα τουβλάκια της.
«Δεν μπορώ, Σοφία μου. Η Μαρία θέλει να βγω αύριο πρωί με τη μικρή.»
Σιωπή στην άλλη άκρη της γραμμής.
«Ελένη… πότε ήταν η τελευταία φορά που έκανες κάτι για σένα;»
Δεν ξέρω τι να απαντήσω.
Το βράδυ, όταν ο Κώστας έχει ήδη κοιμηθεί, κάθομαι μόνη στην κουζίνα με ένα φλιτζάνι τσάι. Θυμάμαι τη μάνα μου – πόσο αυστηρή ήταν μαζί μου όταν έγινα μητέρα. Δεν με βοήθησε ποτέ όπως εγώ βοηθάω τώρα τη Μαρία. Τότε την κατηγορούσα για εγωίστρια. Τώρα όμως… μήπως είχε δίκιο;
Την επόμενη μέρα, καθώς ετοιμάζομαι να φύγω για το σπίτι της Μαρίας, ο Κώστας με σταματάει στην πόρτα.
«Ελένη, πρέπει να μιλήσεις στη Μαρία. Δεν μπορείς να συνεχίσεις έτσι.»
Τον κοιτάζω στα μάτια και βλέπω την αγωνία του.
«Θα της μιλήσω», του λέω, αλλά μέσα μου ξέρω ότι φοβάμαι.
Όταν φτάνω στο σπίτι της Μαρίας, εκείνη τρέχει ήδη να φύγει για τη δουλειά.
«Μαμά, σε ευχαριστώ! Δεν ξέρω τι θα κάναμε χωρίς εσένα!»
Πριν προλάβω να πω κάτι, έχει ήδη φύγει.
Η μέρα κυλάει αργά. Η μικρή είναι ανήσυχη – μάλλον βγάζει δόντια. Την κρατάω αγκαλιά και τραγουδάω σιγανά ένα παλιό νανούρισμα που μου τραγουδούσε η μάνα μου. Νιώθω τα μάτια μου να βουρκώνουν.
Το απόγευμα επιστρέφει η Μαρία.
«Πώς πήγε;»
«Καλά… Μαρία, θέλω να σου μιλήσω.»
Με κοιτάζει ξαφνιασμένη.
«Τι συμβαίνει;»
Παίρνω βαθιά ανάσα.
«Νιώθω ότι έχω γίνει κάτι σαν υπάλληλος εδώ μέσα. Δεν έχω χρόνο για μένα, δεν κάνω τίποτα που να με ευχαριστεί. Σε αγαπάω και θέλω να βοηθάω, αλλά δεν μπορώ να είμαι πάντα διαθέσιμη.»
Η Μαρία σιωπά για λίγο.
«Μαμά… δεν το είχα σκεφτεί έτσι. Νόμιζα ότι σου αρέσει να είσαι με τη μικρή.»
«Μου αρέσει! Αλλά θέλω κι εγώ λίγο χώρο στη ζωή μου.»
Η Μαρία κάθεται δίπλα μου στον καναπέ.
«Συγγνώμη αν σε πιέσαμε τόσο πολύ. Δεν ήθελα να σε κάνω να νιώθεις έτσι.»
Για πρώτη φορά μετά από καιρό νιώθω ότι με ακούει πραγματικά.
Τις επόμενες μέρες τα πράγματα αλλάζουν λίγο. Η Μαρία προσπαθεί να βρίσκει άλλες λύσεις όταν μπορεί – ζητάει βοήθεια από τον Νίκο ή από μια γειτόνισσα. Εγώ αρχίζω δειλά-δειλά να ξαναβρίσκω τον εαυτό μου: πάω μια βόλτα στη θάλασσα μόνη μου, συναντώ τις φίλες μου για καφέ.
Όμως τίποτα δεν είναι εύκολο ή τέλειο. Υπάρχουν ακόμα στιγμές που νιώθω τύψεις όταν λέω «όχι». Υπάρχουν φορές που η Μαρία δείχνει απογοητευμένη ή κουρασμένη – και τότε η καρδιά μου σφίγγεται πάλι.
Μια Κυριακή πρωί καθόμαστε όλοι μαζί στο τραπέζι: εγώ, ο Κώστας, η Μαρία, ο Νίκος και η μικρή που γελάει με τα κουταλάκια της.
«Μαμά», λέει η Μαρία διστακτικά, «ευχαριστώ που μας βοηθάς… αλλά θέλω να ξέρεις ότι αν ποτέ δεν μπορείς ή δεν θέλεις, μπορείς απλά να το πεις.»
Τη βλέπω στα μάτια και καταλαβαίνω ότι κάτι άλλαξε ανάμεσά μας. Ίσως όχι όσο θα ήθελα – αλλά τουλάχιστον τώρα μπορώ να αναπνέω λίγο πιο ελεύθερα.
Και αναρωτιέμαι: Πόσες γυναίκες σαν κι εμένα υπάρχουν εκεί έξω; Πόσες γιαγιάδες νιώθουν ότι τις θεωρούν δεδομένες; Μήπως ήρθε η ώρα να μιλήσουμε ανοιχτά γι’ αυτό;