«Μη μιλήσεις στην αδερφή μου», μου είπε ο άντρας μου όταν βρήκα το χαρτί της μητέρας του
«Μη μιλήσεις στην αδερφή μου», μου είπε ο άντρας μου μόλις με είδε να κρατάω τον φάκελο. «Δεν ξέρεις όλη την ιστορία.»
Ήμασταν στην κουζίνα του σπιτιού μας στη Νέα Σμύρνη, εκεί που μέχρι πριν από λίγες μέρες πίστευα ότι είχαμε βρει επιτέλους λίγη ηρεμία. Το σπίτι ήταν μικρό, αλλά δικό μας. Είχαμε αφήσει πίσω νοίκια, μετακομίσεις, δόσεις και το άγχος κάθε τέλους του μήνα.
Ο φάκελος είχε μείνει σε ένα συρτάρι με κάτι παλιούς λογαριασμούς ΔΕΗ και χαρτιά από τον ΕΦΚΑ της πεθεράς μου. Τον βρήκα ψάχνοντας μια απόδειξη για τον λογιστή. Μέσα είχε μια γνωμάτευση νευρολόγου, έξι μήνες πριν πεθάνει η πεθερά μου. Έγραφε για αρχόμενη άνοια, δυσκολία στην κρίση και ανάγκη παρακολούθησης.
Και από κάτω υπήρχε φωτοτυπία μιας παλιότερης διαθήκης. Σε εκείνη, το πατρικό στην Καλλιθέα θα μοιραζόταν στη μέση: στον άντρα μου και στην αδερφή του.
Η διαθήκη που κατατέθηκε μετά τον θάνατό της, όμως, άφηνε σχεδόν όλο το σπίτι στον άντρα μου. Στην αδερφή του άφηνε μόνο ένα μικρό ποσοστό από ένα χωράφι του παππού τους έξω από τη Λαμία, που ούτε πουλήθηκε ποτέ ούτε της έδωσε κάποιο πραγματικό εισόδημα.
«Το ήξερες;» τον ρώτησα.
Δεν απάντησε αμέσως. Κάθισε στην καρέκλα και είπε χαμηλά: «Ήξερα ότι είχε πάει σε συμβολαιογράφο. Δεν ήξερα τι ακριβώς έγραψε.»
«Και τη γνωμάτευση;»
«Την είχα δει. Αλλά η μάνα μου δεν ήταν χαμένη. Είχε ώρες που ήταν μια χαρά.»
Αυτό μπορεί και να ήταν αλήθεια. Τον τελευταίο χρόνο, εκείνος έτρεχε περισσότερο. Τη πήγαινε στο Κέντρο Υγείας, της ψώνιζε, πλήρωνε φάρμακα όταν δεν έφτανε η σύνταξη. Η αδερφή του μένει στον Βόλο, δουλεύει σε σούπερ μάρκετ και έχει δύο παιδιά. Ερχόταν αραιά, κυρίως Σαββατοκύριακα. Είχε όμως κι εκείνη τα δικά της.
«Εγώ ήμουν εδώ όταν μας χρειαζόταν», είπε. «Εκείνη θυμόταν τη μάνα μας μόνο όταν ήταν να γίνει κουβέντα για το σπίτι.»
Του είπα πως δεν είναι τόσο απλό. Μου απάντησε: «Απλό είναι όταν δεν χρωστάς στην τράπεζα. Από το σπίτι πήραμε τα λεφτά για την προκαταβολή εδώ. Θες τώρα να τα τινάξουμε όλα στον αέρα;»
Και εκεί κόλλησα.
Γιατί είχε δίκιο σε κάτι που με ντρόπιασε. Κι εγώ είχα χαρεί. Όταν πουλήθηκε το πατρικό, δεν ρώτησα πολλά. Μου είπε ότι η μητέρα του το άφησε σε εκείνον επειδή τη φρόντιζε, κι εγώ το δέχτηκα. Είχα κουραστεί να μένουμε σε σπίτια άλλων, να μετράω τα ψώνια στο ταμείο και να φοβάμαι κάθε τηλεφώνημα από την τράπεζα.
Θυμάμαι μάλιστα να του λέω τότε: «Μην μπλέξεις με καβγάδες, αφού αυτή ήταν η επιθυμία της μητέρας σου». Δεν είχα δει καν τη διαθήκη. Δεν ήθελα να δω. Μάλλον δεν ήθελα να χαλάσω αυτό που μας βόλεψε.
Την επόμενη μέρα με πήρε η αδερφή του. Δεν ήξερε για τη γνωμάτευση. Μου είπε πως βρήκε τυχαία σε παλιό κινητό της μητέρας τους μηνύματα όπου η πεθερά μου έγραφε ότι φοβόταν μήπως «μπερδευτεί με τα χαρτιά» και ότι ήθελε να μιλήσουν και τα δύο παιδιά με δικηγόρο.
«Εσύ ξέρεις κάτι;» με ρώτησε.
Εκείνη τη στιγμή μπορούσα να πω όχι. Να προστατέψω τον άντρα μου, το σπίτι μας, τη ζωή που με τόση δυσκολία στρώσαμε. Και να μην είμαι σίγουρη ότι έγινε κάτι παράνομο. Μια διάγνωση δεν σημαίνει ότι κάποιος δεν μπορεί να αποφασίσει. Ο άντρας μου μπορεί πράγματι να πίστευε πως σεβάστηκε τη μητέρα του.
Αλλά δεν μπορούσα πια να κάνω πως δεν είδα τον φάκελο.
Της είπα μόνο: «Υπάρχουν κάποια χαρτιά που πρέπει να δει δικηγόρος. Δεν θέλω να σου πω κάτι παραπάνω από το τηλέφωνο.»
Ο άντρας μου θύμωσε πολύ όταν το έμαθε. Δεν φώναξε, που ήταν χειρότερο. Μου είπε: «Δηλαδή αποφάσισες ότι η οικογένειά μου είναι απατεώνες;»
Του είπα ότι δεν αποφάσισα τίποτα. Απλώς δεν αντέχω να ζούμε σε ένα σπίτι χωρίς να ξέρουμε αν κάποιος αδικήθηκε για να το έχουμε εμείς.
Τώρα η αδερφή του έχει μιλήσει με δικηγόρο και ο άντρας μου με αποφεύγει μέσα στο ίδιο μας το σπίτι. Η δόση τρέχει κανονικά, τα πράγματα είναι όπως πριν, αλλά για μένα δεν είναι καθόλου τα ίδια. Ισως έπρεπε να είχα ρωτήσει από την αρχή, αντί να διαλέξω τη βολική σιωπή.
Δεν ξέρω αν έκανα το σωστό, ούτε αν η αλήθεια θα φέρει δικαιοσύνη ή απλώς θα διαλύσει ό,τι είχε μείνει από αυτή την οικογένεια. Εσείς τι θα κάνατε στη θέση μου; Θα κρατούσατε μια ήσυχη ζωή βασισμένη σε μια αμφιβολία ή θα λέγατε την αλήθεια, ακόμα κι αν χάνατε τα πάντα;