«Αν φύγεις από αυτό το σπίτι, μην ξαναζητήσεις κανέναν μας» — και τότε κατάλαβα τι σήμαινε η στήριξη της οικογένειας
«Αν πας στην αστυνομία και φύγεις από το σπίτι, να μη μας ξαναπάρεις τηλέφωνο», μου είπε η μητέρα μου μέσα στην κουζίνα της, μπροστά στην κόρη μου.
Δεν φώναζε. Αυτό ήταν το χειρότερο. Μιλούσε χαμηλά, λες και συζητούσαμε αν θα φτιάξει γεμιστά ή παστίτσιο την Κυριακή.
«Μαμά, δεν πάω για εκδίκηση. Δεν μπορώ άλλο να ζω έτσι», της είπα.
Ο πατέρας μου κοιτούσε το τραπεζομάντηλο. Η αδερφή μου καθόταν απέναντι και μουρμούρισε: «Σκέψου το παιδί, μη το στιγματίσεις για μια ζωή».
Εγώ είχα ήδη σκεφτεί το παιδί. Αυτό ακριβώς ήταν το πρόβλημα. Είχε αρχίσει να ρωτάει αν ο μπαμπάς της θα θυμώσει επειδή έπεσε λίγο χυμός στο πάτωμα. Είναι οκτώ χρονών. Δεν έπρεπε να προσέχει τον τόνο της φωνής του όπως τον πρόσεχα εγώ.
Δεν ήταν ότι με χτυπούσε κάθε μέρα, ούτε θέλω να πω πράγματα μεγαλύτερα απ’ ό,τι ήταν. Υπήρχαν όμως φωνές, σπρωξίματα, πόρτες που κοπανούσαν, το κινητό μου που το έλεγχε, λεφτά που εξαφανίζονταν από τον κοινό λογαριασμό και μετά άκουγα ότι εγώ είμαι άχρηστη με τα οικονομικά. Την τελευταία φορά, μου άρπαξε το χέρι τόσο δυνατά που έμεινε σημάδι για μέρες.
Την επόμενη μέρα πήγα μόνη μου σε συμβουλευτικό κέντρο του δήμου. Με άκουσαν χωρίς να με ρωτήσουν πρώτα τι έκανα εγώ και τον εκνεύρισα. Μου είπαν για τη Γραμμή SOS 15900, για νομική συμβουλή, για το τι μπορώ να κάνω αν φοβηθώ. Βγήκα από εκεί και έκλαιγα στο αυτοκίνητο, όχι επειδή είχα βρει λύση, αλλά επειδή κάποιος μου μίλησε σαν να υπήρχε λύση.
Το μεγάλο μπλέξιμο ήταν το σπίτι. Μένουμε σε διαμέρισμα που είχε αγοράσει ο πατέρας μου πριν χρόνια, με δάνειο στο όνομά του, αλλά ο άντρας μου είχε μπει εγγυητής όταν κάναμε ανακαίνιση. Η οικογένειά μου έλεγε πως, αν φύγω και αρχίσω καταγγελίες, εκείνος μπορεί να σταματήσει να βάζει χρήματα, να μπλέξει ο πατέρας μου με την τράπεζα και να βρεθούν όλοι εκτεθειμένοι.
«Θα χαθεί το σπίτι για ένα καυγά του ζευγαριού;» μου είπε ο πατέρας μου μετά.
Και εκεί θύμωσα τόσο που του είπα: «Για σένα είναι καυγάς. Για μένα είναι να κοιμάμαι με το κινητό κάτω από το μαξιλάρι, μην τυχόν και χρειαστεί να πάρω βοήθεια».
Αλλά δεν είμαι και άμοιρη ευθυνών. Δύο χρόνια έκρυβα πράγματα. Έλεγα στη μητέρα μου “είναι κουρασμένος”, έλεγα στην αδερφή μου “έχουμε λίγο άγχος με τα λεφτά”. Είχα πάρει κι ένα μικρό καταναλωτικό δάνειο χωρίς να το ξέρει κανείς, για να καλύψω λογαριασμούς και κάτι δικά του χρέη, επειδή φοβόμουν ότι θα γίνει χαμός. Όταν το έμαθε ο άντρας μου, το χρησιμοποίησε σαν απόδειξη ότι δεν μπορώ να σταθώ μόνη μου.
«Βλέπεις; Χωρίς εμένα θα διαλυθείς», μου είπε.
Κι ένα κομμάτι μου τον πίστευε. Δούλευα μερική απασχόληση σε φούρνο, έπαιρνα λίγα, είχα την κόρη μου, είχα ενοίκιο να βρω αν έφευγα. Και μέχρι τότε πίστευα πως, ό,τι κι αν γίνει, θα έχω τουλάχιστον το πατρικό μου. Όχι να μείνω εκεί για πάντα. Να ξέρω απλώς ότι αν χρειαστεί, θα ανοίξει μια πόρτα.
Η μητέρα μου με πήρε μετά από τρεις μέρες. «Δεν λέω ότι δεν έχεις δίκιο», μου είπε. «Αλλά δεν μπορώ να δω τον πατέρα σου να χάνει ό,τι έφτιαξε. Τι θα πει κι ο κόσμος; Τι θα γίνει με τη συγγένεια;»
Της απάντησα άσχημα. Της είπα ότι ο κόσμος δεν ήταν στο σπίτι όταν εγώ έτρεμα. Μετά το μετάνιωσα, γιατί την άκουσα να κλαίει. Δεν είναι κακή μάνα. Απλώς φοβάται αλλιώς από μένα. Εκείνη φοβάται την ντροπή, το χρέος, τα στόματα των άλλων. Εγώ φοβάμαι ότι μια μέρα η κόρη μου θα νομίζει πως αυτή είναι η φυσιολογική ζωή.
Τελικά έφυγα για λίγο σε ένα μικρό νοικιασμένο δυάρι που βρήκα μέσω μιας γνωστής από τη δουλειά. Το συμβόλαιο είναι στο όνομά μου. Δεν είναι εύκολο. Μετράω τα ψώνια, χρωστάω ακόμα το δάνειο, ο πατέρας μου δεν μου μιλάει σχεδόν καθόλου και η μητέρα μου στέλνει μήνυμα μόνο για να ρωτήσει αν έφαγε η μικρή.
Ο άντρας μου ζητάει να τα ξαναβρούμε και λέει ότι θα πάει σε ειδικό. Μπορεί να το εννοεί, μπορεί και όχι. Δεν ξέρω. Ξέρω μόνο ότι δεν μπορώ να γυρίσω επειδή φοβάμαι τη μοναξιά ή επειδή κάποτε μου έμαθαν πως η οικογένεια πρέπει να μένει ενωμένη πάση θυσία.
Ακόμα νιώθω ενοχές. Αλλά για πρώτη φορά, όταν κλειδώνω την πόρτα το βράδυ, αναπνέω λίγο πιο κανονικά. Εσείς τι θα κάνατε στη θέση μου; Αξίζει η αυτονομία, όταν το τίμημα είναι να μείνεις σχεδόν μόνη από την οικογένεια που πίστευες ότι θα σε στήριζε;