Τριάντα Χρόνια Μητρότητας: Όταν τα Παιδιά σου Γυρνούν την Πλάτη
«Μαμά, δεν μπορώ να έρθω πάλι σήμερα. Έχω δουλειά, το ξέρεις…»
Η φωνή του Κώστα ακούγεται ψυχρή, σχεδόν αδιάφορη, μέσα από το τηλέφωνο. Κλείνω τα μάτια και σφίγγω το ακουστικό. Θυμάμαι τον μικρό Κώστα, με τα γόνατα γρατζουνισμένα, να τρέχει στην αυλή του σπιτιού μας στη Λάρισα. Τότε που ήμουν νέα και γεμάτη ζωή, τότε που πίστευα πως τα παιδιά είναι ευλογία και πως η αγάπη μου θα επιστρέψει πολλαπλάσια.
Τριάντα χρόνια πριν, ήμουν μια κοπέλα γεμάτη όνειρα. Παντρεύτηκα τον Γιάννη, έναν τίμιο άνθρωπο, εργάτη στο εργοστάσιο ζάχαρης. Δεν είχαμε πολλά, αλλά είχαμε ο ένας τον άλλον. Τα παιδιά ήρθαν γρήγορα: πρώτα η Μαρία, μετά ο Κώστας, ο Νίκος, η Ελένη και τέλος ο μικρός Μανώλης. Πέντε παιδιά σε δέκα χρόνια. Όλοι έλεγαν πως ήμουν γενναία – ή τρελή. Δεν με ένοιαζε. Ήθελα μια μεγάλη οικογένεια, να γεμίζει το σπίτι φωνές και γέλια.
Τα χρόνια πέρασαν με δυσκολίες. Ο Γιάννης έχασε τη δουλειά του όταν έκλεισε το εργοστάσιο. Δούλευα καθαρίστρια σε σπίτια για να τα βγάλουμε πέρα. Τα παιδιά μεγάλωναν με στερήσεις, αλλά ποτέ δεν τους έλειψε η αγάπη. Θυμάμαι ατέλειωτες νύχτες να ράβω ρούχα για να έχουν κάτι καινούριο στο σχολείο, να μαγειρεύω φασολάδα και να λέω παραμύθια για να ξεχάσουν πως δεν είχαμε κρέας.
Η Μαρία και η Ελένη ήταν πάντα δίπλα μου. Με βοηθούσαν στο σπίτι, φρόντιζαν τα μικρότερα αδέρφια τους. Τα αγόρια… ήταν αλλιώς. Ο Κώστας πάντα ανυπόμονος, ο Νίκος κλειστός χαρακτήρας, ο Μανώλης ο πιο μικρός και κακομαθημένος. Όμως τους αγαπούσα όλους το ίδιο.
Όταν μεγάλωσαν και έφυγαν για σπουδές ή δουλειές στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, ένιωσα περήφανη αλλά και άδεια. Ο Γιάννης είχε ήδη αρχίσει να αρρωσταίνει – διαβήτης, καρδιά… Έμεινα μόνη να παλεύω με τα γεράματα και τη μοναξιά.
Τα κορίτσια μου με επισκέπτονται συχνά. Η Μαρία μένει κοντά, έρχεται κάθε εβδομάδα με τα εγγόνια. Η Ελένη τηλεφωνεί καθημερινά από τη Θεσσαλονίκη. Τα αγόρια όμως…
«Μαμά, δεν έχω χρόνο τώρα», μου λέει ο Νίκος όταν τον παίρνω τηλέφωνο. «Έχω τη δουλειά, τα παιδιά…»
Ο Μανώλης έχει μήνες να φανεί. Έμαθα από τη γειτόνισσα ότι χώρισε με τη γυναίκα του. Δεν με πήρε καν να μου το πει.
Κάθομαι στο παλιό σαλόνι μας, κοιτάζω τις φωτογραφίες στον τοίχο: πέντε παιδικά πρόσωπα γελαστά, κι εγώ νέα, με μαύρα μαλλιά και φωτεινά μάτια. Πού πήγε αυτή η γυναίκα; Πού πήγαν εκείνα τα παιδιά;
Ο Γιάννης είναι πια κατάκοιτος. Τον φροντίζω μόνη μου – αλλά τα χέρια μου δεν υπακούν όπως παλιά. Οι αρθρώσεις πονάνε, η μέση με προδίδει. Κάθε φορά που σηκώνω τον Γιάννη από το κρεβάτι, φοβάμαι μην πέσω κι εγώ.
Ένα βράδυ, καθώς αλλάζω το σεντόνι του άντρα μου, ακούω τη φωνή του:
«Γιατί δεν έρχονται τα παιδιά; Τι κάναμε λάθος;»
Δεν ξέρω τι να απαντήσω. Ίσως φταίξαμε που τους μάθαμε να είναι ανεξάρτητοι. Ίσως φταίει η εποχή – όλοι τρέχουν για το μεροκάματο, για μια θέση στον ήλιο.
Μια μέρα χτυπάει το τηλέφωνο. Είναι η Μαρία:
«Μαμά, ο Κώστας ανέβασε φωτογραφίες από διακοπές στη Μύκονο…»
Σφίγγεται η καρδιά μου. Δεν είχε χρόνο να έρθει να δει τον πατέρα του που χαροπαλεύει, αλλά είχε χρόνο για διακοπές.
Το βράδυ δεν μπορώ να κοιμηθώ. Θυμάμαι τις θυσίες που έκανα: τις νύχτες που ξενυχτούσα με πυρετό για να μην λείψει τίποτα στα παιδιά μου· τις φορές που έβαλα τα όνειρά μου στην άκρη για να έχουν εκείνα μια καλύτερη ζωή.
Και τώρα; Τώρα είμαι μόνη με τον άρρωστο άντρα μου και δύο κόρες που προσπαθούν όσο μπορούν – αλλά έχουν κι αυτές τις οικογένειές τους.
Μια μέρα αποφασίζω να μιλήσω ανοιχτά στον Κώστα:
«Γιε μου, γιατί δεν έρχεσαι ποτέ; Ο πατέρας σου σε χρειάζεται…»
Η απάντησή του με πληγώνει:
«Μαμά, δεν καταλαβαίνεις… Έχω κι εγώ ζωή! Δεν μπορώ να τρέχω κάθε λίγο στη Λάρισα!»
Κλείνω το τηλέφωνο και κλαίω σιωπηλά. Δεν θέλω να με δει ο Γιάννης έτσι.
Στο καφενείο της γειτονιάς ακούω συχνά τις άλλες μανάδες να λένε:
«Τα κορίτσια είναι ευλογία… Τα αγόρια ξεχνάνε.»
Παλιά θύμωνα μ’ αυτή τη φράση. Τώρα τη νιώθω στο πετσί μου.
Η Μαρία προσπαθεί να με παρηγορήσει:
«Μην τους κατηγορείς, μαμά… Έτσι είναι οι άντρες σήμερα.»
Αλλά εγώ δεν μπορώ να μην πονάω.
Ένα βράδυ, καθώς κάθομαι δίπλα στον Γιάννη που κοιμάται βαριά από τα φάρμακα, σκέφτομαι όλα όσα πέρασα: τις χαρές και τις λύπες, τις ελπίδες και τις απογοητεύσεις.
Αξίζει άραγε μια μάνα να δίνει τα πάντα χωρίς αντάλλαγμα; Μήπως τελικά οι κόρες είναι αυτές που κρατούν την οικογένεια ενωμένη;
Σας έχει τύχει ποτέ να νιώσετε τόσο μόνη ανάμεσα σε τόσους ανθρώπους; Ή μήπως ζητάω πολλά από τα παιδιά μου;