Όταν η πεθερά μου είπε: «Λοιπόν, θα πάρεις εσύ το δάνειο;» – Μάζεψα τα πράγματά μου και γύρισα στη μάνα μου
«Λοιπόν, θα πάρεις εσύ το δάνειο;» Η φωνή της πεθεράς μου, της κυρίας Μαρίας, αντήχησε στο μικρό σαλόνι μας, διαπερνώντας τον αέρα σαν μαχαίρι. Ο Νίκος, ο άντρας μου, κοιτούσε το πάτωμα, παίζοντας νευρικά με το κουτάλι του. Εγώ έσφιξα τα χέρια μου κάτω από το τραπέζι, νιώθοντας το αίμα να ανεβαίνει στα μάγουλά μου.
«Δεν ξέρω αν είναι σωστό…» ψέλλισα, αλλά η φωνή μου χάθηκε ανάμεσα στον ήχο της τηλεόρασης και το βαρύ βλέμμα της.
«Τι δεν είναι σωστό; Όλοι έτσι κάνουν. Εσύ δουλεύεις, έχεις μόνιμη θέση στο σούπερ μάρκετ. Ο Νίκος ακόμα ψάχνει. Πρέπει να βοηθήσεις το σπίτι!»
Ήμουν μόλις δεκαεννιά όταν παντρεύτηκα τον Νίκο. Τον γνώρισα σε μια γιορτή φίλων στην Κυψέλη. Ήταν όμορφος, γελαστός, με μια γλυκιά αφέλεια που με έκανε να νιώθω ασφαλής. Η μάνα μου έλεγε πως ήμουν μικρή ακόμα, αλλά εγώ πίστευα πως η αγάπη αρκεί. Δεν ήξερα τότε πόσο δύσκολο είναι να ζεις με τους άλλους – και κυρίως με τις προσδοκίες τους.
Μετακομίσαμε στο διαμέρισμα της πεθεράς μου στην Κυψέλη. Μικρό, παλιό, με ταπετσαρίες που μύριζαν υγρασία και κουρτίνες που δεν άφηναν ποτέ τον ήλιο να μπει. Η κυρία Μαρία είχε πάντα τον τελευταίο λόγο για όλα: τι θα φάμε, πότε θα βγούμε, πώς θα ξοδέψουμε τα λεφτά μας. Ο Νίκος ήταν ο μοναχογιός της – «το καμάρι μου», όπως έλεγε – και ποτέ δεν της έφερνε αντίρρηση.
Στην αρχή προσπάθησα να προσαρμοστώ. Έκανα υπομονή όταν σχολίαζε το φαγητό μου («Στην Κρήτη έτσι το κάνετε; Εδώ στην Αθήνα βάζουμε λιγότερο λάδι»), όταν αναστέναζε κάθε φορά που έβαζα πλυντήριο («Πάλι νερό χαλάς;»), όταν έλεγε στον Νίκο να μην με αφήνει να βγαίνω τόσο συχνά με τις φίλες μου («Τι θα πει ο κόσμος;»).
Όμως τα οικονομικά μας ήταν δύσκολα. Ο Νίκος δούλευε περιστασιακά σε delivery, εγώ ήμουν ταμίας σε σούπερ μάρκετ. Τα λεφτά δεν έφταναν ούτε για τα βασικά. Η κυρία Μαρία ήθελε να κάνουμε ανακαίνιση στο σπίτι – «να μεγαλώσει λίγο η κουζίνα, να βάλουμε καινούρια ντουλάπια». Όμως δεν υπήρχαν λεφτά.
Ένα βράδυ, ενώ τρώγαμε φακές στο τραπέζι, άνοιξε το θέμα του δανείου. «Να πάρουμε ένα μικρό δάνειο», είπε. «Εσύ, Ελένη, έχεις μόνιμη δουλειά. Θα το πάρεις στο όνομά σου.»
Ο Νίκος δεν είπε τίποτα. Κοίταξε εμένα, μετά τη μάνα του. Ήξερα πως δεν θα με υπερασπιστεί. Πάντα φοβόταν τη φωνή της.
«Δεν μπορώ να πάρω τέτοια ευθύνη μόνη μου», είπα σιγανά.
Η κυρία Μαρία χτύπησε το τραπέζι με το χέρι της. «Εδώ μένεις! Εδώ τρως! Όλοι βοηθάμε!»
Το βράδυ εκείνο δεν κοιμήθηκα. Ο Νίκος ήρθε αργά στο κρεβάτι.
«Γιατί δεν είπες τίποτα;» τον ρώτησα ψιθυριστά.
«Τι να πω; Η μάνα μου έχει δίκιο… Πρέπει να βοηθήσουμε.»
«Εγώ πρέπει να βοηθήσω; Εσύ;»
«Εγώ… προσπαθώ. Δεν βρίσκω δουλειά.»
Γύρισα πλευρό και έκλαψα σιωπηλά. Θυμήθηκα τη μάνα μου στη Χαλκίδα – πάντα μόνη της, πάντα δυνατή. Μου είχε πει: «Μην αφήσεις κανέναν να σε κάνει να ξεχάσεις ποια είσαι.»
Τις επόμενες μέρες η ατμόσφαιρα στο σπίτι έγινε βαριά. Η κυρία Μαρία δεν μου μιλούσε παρά μόνο για τα απολύτως απαραίτητα. Ο Νίκος ήταν όλο και πιο απόμακρος. Ένιωθα ξένη στο ίδιο μου το σπίτι.
Ένα απόγευμα γύρισα από τη δουλειά και βρήκα την πεθερά μου να μιλάει στο τηλέφωνο με τη θεία Κατερίνα.
«Ναι, ναι, η Ελένη… Δεν ξέρω αν είναι για το σπίτι μας αυτή… Πολύ ανεξάρτητη… Δεν ακούει…»
Ένιωσα τα μάτια μου να καίνε. Πήγα στο δωμάτιό μας και άρχισα να μαζεύω τα πράγματά μου. Ο Νίκος μπήκε μέσα.
«Τι κάνεις;»
«Φεύγω.»
«Πού θα πας;»
«Στη μάνα μου.»
«Δεν μπορείς να φύγεις έτσι! Θα νομίζουν όλοι ότι έχουμε πρόβλημα!»
«Έχουμε πρόβλημα, Νίκο! Δεν αντέχω άλλο! Δεν είμαι εδώ για να πληρώνω τα λάθη των άλλων!»
Η φωνή μου έσπασε. Ο Νίκος έμεινε ακίνητος στην πόρτα.
«Σε παρακαλώ… Μείνε…»
Τον κοίταξα στα μάτια και είδα μόνο φόβο – όχι για μένα, αλλά για τη μάνα του, για το τι θα πει ο κόσμος.
Πήρα τη βαλίτσα μου και βγήκα από το σπίτι χωρίς να κοιτάξω πίσω.
Η μάνα μου με αγκάλιασε σφιχτά όταν έφτασα στη Χαλκίδα.
«Σου είχα πει… Αλλά έπρεπε να το ζήσεις μόνη σου.»
Τις πρώτες μέρες ένιωθα ενοχές – μήπως ήμουν εγώ η εγωίστρια; Μήπως έπρεπε να κάνω περισσότερη υπομονή; Όμως κάθε φορά που θυμόμουν τη φωνή της κυρίας Μαρίας, κάθε φορά που σκεφτόμουν τον Νίκο να σωπαίνει μπροστά της, ένιωθα πως είχα κάνει το σωστό.
Ο Νίκος με πήρε τηλέφωνο λίγες φορές. Στην αρχή παρακαλούσε να γυρίσω πίσω. Μετά άρχισε να θυμώνει – «Μας ντροπιάζεις!», «Η μάνα μου έκλαιγε όλο το βράδυ!» Τελικά σταμάτησε να παίρνει.
Η ζωή στη Χαλκίδα ήταν πιο ήσυχη. Βρήκα δουλειά σε ένα μικρό καφέ κοντά στη θάλασσα. Άρχισα να ξαναβρίσκω τον εαυτό μου – αυτόν που είχα χάσει μέσα στα πρέπει των άλλων.
Κάποιες φορές σκέφτομαι τον Νίκο. Αναρωτιέμαι αν άλλαξε κάτι εκείνος ή αν ακόμα ζει στη σκιά της μάνας του. Αναρωτιέμαι αν θα μπορούσα να είχα κάνει κάτι διαφορετικά – αν η αγάπη αρκεί τελικά όταν όλα γύρω σου σε πνίγουν.
Κοιτάζω τη θάλασσα και σκέφτομαι: Πόσες γυναίκες σαν κι εμένα έχουν χαθεί μέσα στα όνειρα των άλλων; Πόσες τόλμησαν να φύγουν πριν χάσουν εντελώς τον εαυτό τους;
Εσείς τι θα κάνατε στη θέση μου; Θα μένατε για την αγάπη ή θα φεύγατε για τον εαυτό σας;