«Μάνα, γιατί δεν με καταλαβαίνεις;» – Η ιστορία της Ελένης στη σκιά της πεθεράς και της οικογένειας
«Ελένη, πάλι αργείς! Δεν είπαμε ότι το φαγητό θα είναι έτοιμο στις δύο;»
Η φωνή της πεθεράς μου, της κυρίας Μαρίας, αντηχεί ακόμα στ’ αυτιά μου. Κάθε φορά που περνάω το κατώφλι του σπιτιού της, νιώθω σαν να μπαίνω σε εξεταστική επιτροπή. Ο Σταύρος, ο άντρας μου, κάθεται αμίλητος στο σαλόνι, με το βλέμμα καρφωμένο στην τηλεόραση. Δεν λέει τίποτα – ποτέ δεν λέει τίποτα όταν η μάνα του κι εγώ βρισκόμαστε στο ίδιο δωμάτιο.
«Συγγνώμη, κυρία Μαρία. Είχα δουλειά στο γραφείο και…»
«Όλοι δουλεύουν, Ελένη μου. Αλλά το σπίτι θέλει γυναίκα. Εγώ έτσι μεγάλωσα τον Σταύρο. Να ξέρει ότι το φαΐ θα είναι ζεστό και το σπίτι καθαρό.»
Σφίγγω τα χείλη μου. Θέλω να φωνάξω πως δεν είμαι υπηρέτρια, πως κι εγώ κουράζομαι, πως η ζωή στην Αθήνα δεν είναι όπως στα χωριά που μεγάλωσε εκείνη. Αλλά δεν τολμώ. Ο Σταύρος σηκώνει τα μάτια του για μια στιγμή και μετά τα ξανακατεβάζει.
Το βράδυ, όταν μένουμε μόνοι μας, προσπαθώ να του μιλήσω.
«Σταύρο, δεν αντέχω άλλο. Η μάνα σου με πνίγει. Δεν βλέπεις ότι με μειώνει συνέχεια;»
Εκείνος αναστενάζει βαριά.
«Έλα τώρα, Ελένη. Υπερβάλλεις. Η μάνα μου είναι λίγο παραδοσιακή, αλλά δεν το κάνει από κακία.»
«Δεν το κάνει από κακία; Σήμερα είπε μπροστά σε όλους ότι δεν ξέρω να μαγειρεύω! Και η θεία Κατίνα γελούσε ειρωνικά!»
«Έλα, άσ’ τα τώρα αυτά. Έχω πονοκέφαλο.»
Κλείνει τα μάτια του και γυρίζει πλευρό. Μένω ξύπνια όλο το βράδυ, κοιτώντας το ταβάνι. Θυμάμαι τη μάνα μου στη Θεσσαλονίκη, πώς με αγκάλιαζε όταν ήμουν μικρή και πώς μου έλεγε να μην αφήνω κανέναν να με πατάει κάτω.
Την επόμενη μέρα στη δουλειά νιώθω σαν φάντασμα. Η φίλη μου η Άννα με ρωτάει τι έχω.
«Τίποτα… απλά δεν κοιμήθηκα καλά.»
Ξέρει όμως. Με κοιτάζει με εκείνο το βλέμμα που λέει «αν θες να μιλήσεις, είμαι εδώ». Αλλά δεν μπορώ να μιλήσω. Ντρέπομαι που δεν μπορώ να βάλω όρια στη ζωή μου.
Το απόγευμα γυρίζω σπίτι και βρίσκω την κυρία Μαρία να έχει μπει χωρίς να ρωτήσει – πάλι. Έχει ανοίξει τα ντουλάπια και καθαρίζει.
«Ελένη, κορίτσι μου, αυτά τα ποτήρια έχουν άλατα! Πώς πίνετε έτσι νερό;»
Σφίγγω τα δόντια μου.
«Θα τα καθαρίσω εγώ.»
Με κοιτάζει με εκείνο το βλέμμα της λύπησης – ή μήπως περιφρόνησης;
Το βράδυ ξεσπάω στον Σταύρο.
«Δεν θέλω να ξανάρθει η μάνα σου χωρίς να με ρωτήσει! Αυτό είναι το σπίτι μας!»
Με κοιτάζει σαν να είμαι τρελή.
«Είναι και δικό της σπίτι! Εδώ μεγάλωσα! Πώς κάνεις έτσι;»
Για πρώτη φορά νιώθω ότι κάτι μέσα μου σπάει. Παίρνω τα κλειδιά και βγαίνω έξω χωρίς να ξέρω πού πάω. Περπατάω στους δρόμους της Κυψέλης, ανάμεσα σε φωνές, αυτοκίνητα και μυρωδιές από σουβλάκια και φρεσκοψημένο ψωμί. Κάθομαι σε ένα παγκάκι και αφήνω τα δάκρυα να τρέξουν ελεύθερα.
Την επόμενη μέρα αποφασίζω να μιλήσω στην κυρία Μαρία. Τρέμουν τα χέρια μου όταν χτυπάω την πόρτα της.
«Κυρία Μαρία… θέλω να σας πω κάτι.»
Με κοιτάζει αυστηρά.
«Πες μου, παιδί μου.»
«Νιώθω ότι δεν με σέβεστε. Ότι δεν με βλέπετε σαν άνθρωπο αλλά σαν υπηρέτρια του γιου σας.»
Για μια στιγμή νομίζω ότι θα με διώξει από το σπίτι της. Αντί γι’ αυτό, κάθεται απέναντί μου και χαμηλώνει τη φωνή της.
«Ελένη… κι εγώ ήμουν νύφη κάποτε. Η πεθερά μου ήταν χειρότερη από μένα. Μου έλεγε ότι δεν αξίζω τον άντρα μου, ότι είμαι φτωχή και άχρηστη. Έκλαιγα κάθε βράδυ.»
Την κοιτάζω έκπληκτη.
«Και τότε γιατί…»
«Γιατί έτσι έμαθα κι εγώ. Έτσι μεγαλώσαμε όλες μας. Να αντέχουμε, να μη μιλάμε, να υπηρετούμε τους άλλους. Αλλά εσύ είσαι διαφορετική. Έχεις φωνή.»
Για πρώτη φορά βλέπω δάκρυα στα μάτια της.
«Συγγνώμη αν σε πλήγωσα», ψιθυρίζει.
Γυρίζοντας σπίτι νιώθω πιο ελαφριά αλλά και πιο μπερδεμένη από ποτέ. Ο Σταύρος με ρωτάει τι έγινε.
«Μιλήσαμε… Νομίζω ότι κατάλαβε.»
Με αγκαλιάζει αμήχανα.
Οι μέρες περνούν και κάτι αλλάζει – λίγο λίγο. Η κυρία Μαρία αρχίζει να με ρωτάει αν χρειάζομαι βοήθεια αντί να επιβάλλεται. Ο Σταύρος προσπαθεί να είναι πιο παρών, αν και ακόμα δυσκολεύεται να ξεκολλήσει από τις συνήθειές του.
Ένα βράδυ, καθώς τρώμε όλοι μαζί στο τραπέζι, η πεθερά μου λέει:
«Ελένη, έκανες καταπληκτικό παστίτσιο!»
Η θεία Κατίνα χαμογελάει – αυτή τη φορά χωρίς ειρωνεία.
Κοιτάζω γύρω μου και συνειδητοποιώ ότι η οικογένεια είναι ένα πεδίο μάχης αλλά και συμφιλίωσης. Όλοι κουβαλάμε πληγές από το παρελθόν μας – άλλοι τις δείχνουμε, άλλοι τις κρύβουμε πίσω από αυστηρές κουβέντες και σκληρές ματιές.
Αναρωτιέμαι: Μήπως τελικά η πεθερά δεν είναι ο εχθρός αλλά ένας καθρέφτης των φόβων μας; Μήπως πρέπει πρώτα να συμφιλιωθούμε με τον εαυτό μας για να βρούμε γαλήνη στην οικογένεια;