Όταν η κόρη σου σε θυμάται μόνο για τα χρήματα: Η εξομολόγηση μιας Ελληνίδας μάνας
«Μαμά, μπορείς να μου βάλεις 200 ευρώ;»
Η φωνή της Ελένης ακούγεται ψυχρή, σχεδόν ξένη. Δεν υπάρχει ούτε ένα «τι κάνεις;», ούτε μια ζεστή κουβέντα. Κάθε φορά που βλέπω το όνομά της στην οθόνη του κινητού, η καρδιά μου σφίγγεται. Ξέρω ήδη τι θα ακούσω. Δεν είναι πια το κοριτσάκι που έτρεχε στην αγκαλιά μου όταν φοβόταν τη βροντή ή όταν χτυπούσε το γόνατό της στο σχολείο. Τώρα, στα 27 της, με θυμάται μόνο όταν έχει ανάγκη.
Ο άντρας μου, ο Γιώργος, κάθεται απέναντί μου στο τραπέζι της κουζίνας. Τα χέρια του τρέμουν ελαφρά καθώς ανακατεύει τον καφέ του. «Τι ήθελε πάλι;» με ρωτάει χωρίς να με κοιτάζει στα μάτια. Ξέρω πως πονάει κι εκείνος, αλλά το κρύβει πίσω από μια σκληρή σιωπή.
«Χρήματα», απαντώ χαμηλόφωνα. «Πάλι».
Η κουζίνα μας είναι μικρή, γεμάτη μυρωδιές από φρεσκοψημένο ψωμί και παλιές φωτογραφίες στους τοίχους. Εκείνη, όμως, λείπει από όλες τις πρόσφατες. Στις παλιές γελάει πλατιά, αγκαλιά με τον πατέρα της ή με εμένα στις διακοπές στη Νάξο. Τώρα, όμως, μοιάζει να έχει χαθεί.
Θυμάμαι τη μέρα που έφυγε για σπουδές στην Αθήνα. Την αγκάλιασα σφιχτά στον σταθμό του ΚΤΕΛ και της ψιθύρισα: «Να προσέχεις, κορίτσι μου». Μου χαμογέλασε βιαστικά και μπήκε στο λεωφορείο. Από τότε άρχισε να απομακρύνεται. Στην αρχή ήταν τα τηλεφωνήματα κάθε Κυριακή, μετά κάθε δεύτερη εβδομάδα, μέχρι που έμειναν μόνο τα μηνύματα: «Μαμά, μπορείς να μου βάλεις κάτι στον λογαριασμό;»
Προσπαθώ να θυμηθώ πότε χάσαμε την επαφή μας. Ήταν όταν χώρισα με τον Γιώργο για λίγο; Όταν δούλευα διπλοβάρδιες στο σούπερ μάρκετ για να πληρώσουμε τα φροντιστήρια; Ή μήπως όταν εκείνη γνώρισε τον Σταύρο και άρχισε να βγαίνει κάθε βράδυ;
Μια μέρα τόλμησα να της πω: «Ελένη, θέλω να σε δω. Όχι μόνο όταν χρειάζεσαι λεφτά». Η απάντησή της ήταν κοφτή: «Δεν καταλαβαίνεις πόσο δύσκολα είναι τα πράγματα στην Αθήνα». Έκλεισε το τηλέφωνο πριν προλάβω να πω κάτι άλλο.
Ο Γιώργος με κοιτάζει τώρα με μάτια υγρά. «Μήπως φταίξαμε κάπου; Μήπως της δώσαμε πολλά;»
Δεν ξέρω τι να απαντήσω. Θυμάμαι τις νύχτες που ξενυχτούσα δίπλα της όταν είχε πυρετό, τα γενέθλια που ετοίμαζα τούρτες με σοκολάτα και κεράκια, τις Κυριακές που μαζευόμασταν όλοι μαζί στο τραπέζι. Πού πήγαν όλα αυτά;
Το χωριό μας είναι μικρό. Οι γείτονες συχνά ρωτούν: «Τι κάνει η Ελένη; Πότε θα έρθει να σας δει;» Κάθε φορά χαμογελώ αμήχανα και λέω: «Δουλεύει πολύ στην Αθήνα». Κανείς δεν ξέρει πόσο πονάει αυτή η απόσταση.
Μια μέρα, η φίλη μου η Κατερίνα με βρήκε στην αγορά.
«Μαρία, πρέπει να μιλήσεις στην Ελένη. Δεν είναι σωστό να σε θυμάται μόνο όταν θέλει κάτι».
«Προσπάθησα», της απάντησα. «Αλλά κάθε φορά που πιέζω, απομακρύνεται περισσότερο».
Η Κατερίνα αναστέναξε. «Τα παιδιά σήμερα… Δεν ξέρουν τι σημαίνει θυσία».
Ένα βράδυ, αποφάσισα να μην απαντήσω στο μήνυμά της αμέσως. Περίμενα δύο μέρες. Την τρίτη μέρα με πήρε τηλέφωνο.
«Μαμά, γιατί δεν απαντάς; Έχω πρόβλημα!»
Η φωνή της ήταν γεμάτη ένταση. Της είπα ήρεμα: «Ελένη, θέλω να σε δω. Να μιλήσουμε σαν οικογένεια. Τα χρήματα δεν είναι το θέμα… Εσύ μου λείπεις».
Σιωπή στην άλλη άκρη της γραμμής.
«Δεν έχω χρόνο για αυτά τώρα», είπε τελικά και έκλεισε το τηλέφωνο.
Έκλαψα εκείνο το βράδυ όσο είχα χρόνια να κλάψω. Ο Γιώργος με αγκάλιασε σφιχτά.
«Θα γυρίσει», μου είπε. «Όταν καταλάβει…»
Πέρασαν μήνες χωρίς νέα της. Τα Χριστούγεννα πέρασαν ήσυχα, χωρίς γέλια και φωνές στο σπίτι. Ούτε ένα μήνυμα, ούτε μια κάρτα.
Τον Φεβρουάριο χτύπησε το τηλέφωνο αργά το βράδυ.
«Μαμά…», ακούστηκε μια τρεμάμενη φωνή.
«Ελένη; Τι συμβαίνει;»
«Δεν έχω πού να πάω… Ο Σταύρος με άφησε… Δεν έχω λεφτά ούτε για το ενοίκιο…»
Η καρδιά μου ράγισε ξανά. Ήθελα να τη μαλώσω, να της πω πως δεν μπορεί να ζει έτσι, αλλά το μόνο που κατάφερα ήταν να ψιθυρίσω: «Έλα σπίτι μας, κορίτσι μου. Όλα θα τα βρούμε μαζί».
Γύρισε μετά από τρία χρόνια απουσίας. Ήταν αδύνατη, κουρασμένη, τα μάτια της είχαν χάσει τη λάμψη τους. Την αγκάλιασα σφιχτά στην πόρτα και ένιωσα τα δάκρυά της να κυλούν στον ώμο μου.
«Συγγνώμη μαμά… Δεν ήξερα πού αλλού να πάω…»
Την κράτησα κοντά μου όλο το βράδυ. Ο Γιώργος δεν είπε τίποτα – μόνο την κοίταξε με εκείνο το βλέμμα που λέει περισσότερα από χίλιες λέξεις.
Τις επόμενες μέρες προσπαθήσαμε να ξαναχτίσουμε τη σχέση μας. Δεν ήταν εύκολο – υπήρχαν στιγμές που η Ελένη έκλεινε τον εαυτό της, άλλες που ξεσπούσε χωρίς λόγο.
Ένα απόγευμα καθίσαμε οι τρεις μας στο τραπέζι.
«Ελένη», της είπα απαλά, «θέλω να ξέρεις ότι σε αγαπάμε ό,τι κι αν γίνει. Αλλά πρέπει κι εσύ να μάθεις να στηρίζεσαι στα πόδια σου».
Με κοίταξε διστακτικά.
«Φοβάμαι μαμά… Φοβάμαι ότι δεν θα τα καταφέρω ποτέ μόνη μου…»
Της έπιασα το χέρι.
«Όλοι φοβόμαστε κάποια στιγμή στη ζωή μας. Αλλά δεν είσαι μόνη σου. Είμαστε εδώ για σένα – όχι μόνο για τα χρήματα, αλλά για όλα».
Από τότε άρχισε σιγά-σιγά να αλλάζει. Βρήκε μια δουλειά σε ένα καφέ στο χωριό, άρχισε να μιλάει περισσότερο μαζί μας, να γελάει ξανά.
Δεν ξέρω αν θα ξαναγίνουμε ποτέ όπως παλιά – αν θα ξαναβρώ το κοριτσάκι που ήξερα. Αλλά κάθε φορά που την ακούω να γελάει στην κουζίνα ή όταν έρχεται και με αγκαλιάζει χωρίς λόγο, νιώθω ότι υπάρχει ελπίδα.
Κοιτάζω τις παλιές φωτογραφίες και αναρωτιέμαι: Πόσο δύσκολο είναι τελικά να αγαπάς χωρίς όρους; Πόσες φορές μπορεί μια μάνα να συγχωρέσει;
Εσείς τι θα κάνατε στη θέση μου; Θα δίνατε άλλη μια ευκαιρία ή θα κλείνατε την πόρτα;