«Μάνα, δεν μπορώ να σας σώζω όλες μου τη ζωή» — Η νύχτα που γύρισα στην Αθήνα με μια βαλίτσα και ένα βάρος που δεν έφυγε ποτέ
«Μη φύγεις, σε παρακαλώ…» μου είπε η μάνα μου από το πάτωμα της κουζίνας, με την πλάτη στον φούρνο και τα μάτια θολά, λες και δεν με έβλεπε καν.
Η αδερφή μου, η Δανάη, στεκόταν πίσω μου ξυπόλητη, δεκατεσσάρων χρονών τότε, και μου τραβούσε τη μπλούζα σιωπηλά. Ο πατέρας μου έλειπε πάλι. Κανείς δεν ήξερε αν ήταν στο καφενείο, σε κανένα υπόγειο με χαρτιά ή πεσμένος σε κανένα πεζοδρόμιο. Στο σπίτι μύριζε καμένο λάδι, κλεισούρα και εκείνη η βαριά σιωπή που έπεφτε κάθε φορά που η μάνα μου βυθιζόταν.
Εγώ ήμουν 22 και ένιωθα 50.
Από παιδί δεν ήμουν κόρη. Ήμουν η μεγάλη. Η υπεύθυνη. Αυτή που ξυπνούσε τη Δανάη για το σχολείο, που της έφτιαχνε τοστ, που έλεγε ψέματα στις δασκάλες ότι «η μαμά δεν νιώθει καλά». Αυτή που μάζευε τα μπουκάλια του πατέρα πριν τα δει η γειτονιά. Αυτή που καθάριζε, πλήρωνε λογαριασμούς όταν έβρισκε λίγα χρήματα στην άκρη και προσπαθούσε να κρατήσει το σπίτι όρθιο, ενώ μέσα του όλα είχαν ήδη γκρεμιστεί.
Η μάνα μου δεν ήταν κακή. Αυτό πονάει πιο πολύ να το λέω. Ήταν άρρωστη, αλλά στο χωριό μας κανείς δεν το έλεγε έτσι. Έλεγαν «έχει τα νεύρα της», «είναι αδύναμος χαρακτήρας», «ας πάει στην εκκλησία». Κάποιες μέρες δεν σηκωνόταν από το κρεβάτι. Άλλες έπαθε κρίσεις, δεν μπορούσε να ανασάνει, έκλαιγε και μου έσφιγγε τα χέρια τόσο δυνατά που μου άφηνε σημάδια.
Κι εγώ ήμουν παιδί ακόμα. Αλλά ποιος το θυμόταν αυτό;
Όταν πέρασα στη σχολή στην Αθήνα, δεν χάρηκα όπως χαίρονται οι άλλοι. Δεν φώναξα, δεν έκλαψα από περηφάνια. Έπαθα πανικό. Το χαρτί της επιτυχίας έτρεμε στα χέρια μου κι εγώ σκεφτόμουν μόνο ένα πράγμα: «Αν φύγω, ποιος θα μείνει;»
Ο πατέρας μου γέλασε όταν του το είπα.
«Στην Αθήνα; Και ποιος νομίζεις ότι είσαι; Άσε τις σπουδές και κάτσε εδώ να βοηθάς.»
«Να βοηθάω ποιον; Εσένα;» του απάντησα και ακόμα θυμάμαι το βλέμμα του. Βαρύ. Μεθυσμένο. Προσβεβλημένο.
Η μάνα μου δεν είπε τίποτα. Μόνο κοίταζε το τραπεζομάντιλο.
Το βράδυ πριν φύγω, η Δανάη μπήκε στο δωμάτιό μου και κάθισε στο κρεβάτι μου.
«Θα γυρίσεις;» με ρώτησε.
Δεν ήξερα τι να πω. Της χάιδεψα τα μαλλιά και της είπα το πιο άθλιο ψέμα της ζωής μου.
«Σύντομα.»
Στην Αθήνα πήγα με μια βαλίτσα, 340 ευρώ και ένα στομάχι δεμένο κόμπο. Έμενα σε ένα μικρό διαμέρισμα στα Πατήσια με άλλες δύο κοπέλες. Δούλευα πρωί σε φούρνο, το απόγευμα στη σχολή, το βράδυ μοίραζα φυλλάδια κάποιες φορές για να βγαίνει το νοίκι. Έτρωγα μακαρόνια τρεις μέρες σερί και λογάριαζα μέχρι και τα εισιτήρια. Αλλά για πρώτη φορά κοιμόμουν χωρίς να ακούω φωνές από το σαλόνι.
Και αυτό με έκανε να νιώθω τέρας.
Κάθε φορά που έκλεινα το τηλέφωνο με τη μάνα μου, έκλαιγα. Άλλοτε δεν το σήκωνε καθόλου. Άλλοτε μιλούσε σαν να ήταν όλα φυσιολογικά.
«Καλά είμαστε εδώ, μη στεναχωριέσαι.»
Καλά. Με ποιον τρόπο καλά;
Η Δανάη άρχισε να αλλάζει. Το καταλάβαινα από τη φωνή της. Έγινε απότομη, θυμωμένη.
«Μας άφησες και έφυγες», μου πέταξε μια φορά.
Έμεινα σιωπηλή. Γιατί; Γιατί είχε άδικο;
Κατέβαινα όσο μπορούσα. Με το ΚΤΕΛ, με άυπνα μάτια, με σακούλες από το σούπερ μάρκετ, με φάρμακα που έπειθα τη μάνα μου να πάρει και μετά τα άφηνε στο συρτάρι. Κάθε επιστροφή ήταν ίδια. Ο πατέρας μου άπλυτος, πικραμένος, να ζητάει λεφτά. Η μάνα μου χαμένη. Η Δανάη να κάνει τη σκληρή.
Μια Κυριακή, λίγο πριν φύγω πάλι για Αθήνα, έγινε το χειρότερο.
Ο πατέρας μου μπήκε στο σπίτι μεθυσμένος και άρχισε να φωνάζει ότι του κρύβουμε χρήματα. Αναποδογύρισε καρέκλες, χτύπησε την πόρτα του δωματίου της Δανάης, και τότε εγώ μπήκα μπροστά.
«Φτάνει!» ούρλιαξα. «Δεν θα την πλησιάσεις!»
Με κοίταξε σαν να μην ήμουν παιδί του.
«Εσύ μας διέλυσες. Από τότε που έφυγες, το παίζεις σπουδαία.»
Δεν ξέρω αν ήταν ο θυμός, η κούραση ή όλα τα χρόνια που κατάπινα.
«Όχι», του είπα. «Εσείς μας διαλύσατε. Εγώ απλώς έφυγα από τα συντρίμμια.»
Η μάνα μου άρχισε να τρέμει. Η Δανάη έκλαιγε χωρίς ήχο. Κι εκεί, μέσα σε εκείνο το σπίτι, κατάλαβα κάτι που με τσάκισε: όσο κι αν έτρεχα πίσω, όσο κι αν έδινα λεφτά, χρόνο, ύπνο, αντοχή, δεν μπορούσα να γίνω εγώ η μάνα της μάνας μου και ο πατέρας της αδερφής μου.
Δεν μπορούσα να τους σώσω όλους.
Έφυγα ξανά για Αθήνα εκείνο το βράδυ σχεδόν τυφλή από τα κλάματα. Στο ΚΤΕΛ κρατούσα το κινητό στο χέρι περιμένοντας μήπως χτυπήσει. Μήπως η Δανάη μου στείλει ότι με μισεί. Μήπως η μάνα μου μου πει να γυρίσω. Μήπως γίνει κάτι κακό όσο εγώ κοιτάζω τα φώτα της εθνικής.
Τίποτα.
Μόνο μια σιωπή που βούιζε.
Σήμερα έχω τη δική μου ζωή. Δουλειά, σπίτι, έναν άνθρωπο που με αγαπάει και παλεύω κάθε μέρα να μην απολογούμαι επειδή υπάρχω. Κι όμως, όταν χτυπάει το τηλέφωνο αργά το βράδυ και βλέπω το όνομα της Δανάης, παγώνω ακόμα. Ένα κομμάτι μου δεν έφυγε ποτέ από εκείνη την κουζίνα.
Κουβαλάω μια ενοχή που δεν ξέρω αν μου ανήκει στ’ αλήθεια ή αν μου τη φόρεσαν από παιδί σαν παλιό παλτό. Και μερικές νύχτες αναρωτιέμαι το ίδιο πράγμα.
Αν μένεις, χάνεσαι. Αν φεύγεις, προδίδεις;
Εσείς τι θα κάνατε στη θέση μου; Και πώς ξεχωρίζει κανείς την αγάπη από το βάρος που του έμαθαν να σηκώνει;