«Πήρα την κόρη μου αγκαλιά και είπα στον άντρα μου: ή βάζεις όρια στους γονείς σου ή φεύγω»
«Μα καλά, ούτε ένα τοστ δεν ξέρεις να φτιάξεις σωστά στο παιδί;» φώναξε η πεθερά μου από την πόρτα του δωματίου μας, κρατώντας στο χέρι το πιάτο της μικρής. «Ζαμπόν πρωί πρωί; Και μετά απορείς γιατί είναι νευρική στο σχολείο.»
Γύρισα και την κοίταξα με το στόμα ανοιχτό. Δεν είχε χτυπήσει. Δεν χτύπαγε ποτέ. Είχε το κλειδί, άνοιγε όποτε ήθελε, έμπαινε σαν να ήταν το δωμάτιο δικό της. Και ο άντρας μου, ο Στέλιος, στεκόταν δίπλα στην ντουλάπα, έτοιμος για τη δουλειά, με εκείνο το βλέμμα το γνωστό. Το βλέμμα του ανθρώπου που εύχεται να εξαφανιστεί για να μη χρειαστεί να πάρει θέση.
Μένουμε σε ένα τριάρι στα Πατήσια. Εγώ, ο Στέλιος, η κόρη μας η Μαρία, και οι γονείς του. Όχι επειδή το θέλαμε. Επειδή δεν γινόταν αλλιώς. Εκείνοι με μια σύνταξη κομμένη στα δυο, εμείς με ενοίκιο, λογαριασμούς, το σούπερ μάρκετ να έχει γίνει εφιάλτης, και έναν μισθό που τελειώνει πριν μπει ο μήνας στη μέση. Στην αρχή έλεγα, εντάξει, θα στριμωχτούμε λίγο. Οικογένεια είμαστε. Λίγο, όμως, έγινε χρόνια.
Το «λίγο» ήταν να μην έχω ποτέ ησυχία.
Να ανοίγω τα μάτια μου και να βλέπω την πεθερά μου, τη Βάσω, να τραβάει την κουρτίνα γιατί «το παιδί πρέπει να ξυπνάει νωρίς».
Να λείπω στη δουλειά και να γυρίζω για να βρω τα συρτάρια μου πειραγμένα, επειδή «έψαχνα σεντόνια».
Να ακούω κάθε μέρα σχόλια.
«Η μικρή θέλει ζακέτα.»
«Πάλι παραγγελία πήρατε; Γι’ αυτό δεν σας φτάνουν τα λεφτά.»
«Στο δικό μου σπίτι αυτά δεν περνούσαν.»
Στο δικό μου σπίτι. Αυτή η φράση με τρυπούσε σαν καρφί. Γιατί και εγώ εκεί κοιμόμουν, εκεί πλήρωνα, εκεί μεγάλωνα το παιδί μου, αλλά ποτέ δεν ένιωσα πως ήταν και δικό μου.
Ο πεθερός μου, ο Λάμπρος, ήταν πιο ήσυχος, αλλά από εκείνους που δεν μιλάνε και με αυτό παίρνουν θέση. Έβλεπε, άκουγε, δεν έλεγε τίποτα. Μόνο καμιά φορά, όταν η Βάσω το παράκανε, ψιθύριζε «άσ’ το τώρα», και μετά πάλι σιωπή.
Ο Στέλιος; Κάθε φορά το ίδιο.
«Κάνε λίγο υπομονή, Ιωάννα.»
«Έτσι είναι η μάνα μου, δεν θα αλλάξει τώρα.»
«Μη δίνεις σημασία.»
Μη δίνω σημασία ενώ κάποια άλλη γυναίκα έμπαινε στο δωμάτιό μου χωρίς να χτυπήσει; Ενώ έλεγχε τι τρώει το παιδί μου, τι φοράει, πότε διαβάζει, πότε κοιμάται;
Το χειρότερο έγινε πριν δυο εβδομάδες. Η Μαρία είχε γυρίσει από το σχολείο στενοχωρημένη. Η δασκάλα είχε πει ότι δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί και να μην τρώει τόσα γλυκά στο διάλειμμα. Εγώ το πήρα σοβαρά. Έκλεισα ραντεβού με παιδίατρο, μίλησα με τη δασκάλα, είπα να κόψουμε λίγο τις σοκολάτες και τα τυποποιημένα.
Η Βάσω θίχτηκε λες και την έβρισα.
«Δηλαδή εγώ που της δίνω ένα κρουασάν την αγαπάω λιγότερο;» μου είπε.
«Δεν είπα αυτό.»
«Ε, αυτό λες. Ότι δεν ξέρω να μεγαλώνω παιδιά. Δύο παιδιά μεγάλωσα εγώ, όχι ένα.»
Της απάντησα όσο πιο ήρεμα μπορούσα.
«Το παιδί είναι δικό μου και του Στέλιου. Εμείς θα αποφασίσουμε τι θα τρώει.»
Με κοίταξε σαν να μην πίστευε αυτό που άκουγε.
Το ίδιο απόγευμα έμαθα από τη Μαρία ότι η γιαγιά της έδωσε κρυφά λεφτά για να πάρει τυρόπιτα και χυμό από το κυλικείο. Και της είπε να μη μου το πει «γιατί η μαμά σου κάνει υπερβολές».
Όταν το άκουσα, ένιωσα να μου κόβονται τα πόδια. Δεν ήταν πια γκρίνια. Δεν ήταν απλή παρέμβαση. Ήταν υπονόμευση. Μέσα στο ίδιο μου το σπίτι.
Το βράδυ έγινε έκρηξη.
«Έδωσες λεφτά στη Μαρία πίσω από την πλάτη μου;» τη ρώτησα.
«Μη μου υψώνεις τη φωνή μέσα στο σπίτι μου», πέταξε αμέσως.
«Μέσα στο σπίτι που ζω κι εγώ. Μέσα στο σπίτι που μεγαλώνω το παιδί μου.»
Ο Στέλιος ήταν πάλι εκεί. Πάλι άγαλμα.
«Πες κάτι», του φώναξα. «Μία φορά, πες κάτι.»
Έτριψε το μέτωπό του, κουρασμένος, λες και τον πίεζα άδικα.
«Μην το κάνουμε θέμα τώρα…»
Εκεί λύγισα. Όχι, ψέματα. Δεν λύγισα. Σκλήρυνα. Αυτό ήταν πιο τρομακτικό.
Πήρα τη Μαρία αγκαλιά, την έβαλα στο δωμάτιό μας και γύρισα στο σαλόνι. Τα χέρια μου έτρεμαν, αλλά η φωνή μου βγήκε καθαρή.
«Άκουσέ με καλά, Στέλιο. Εγώ έτσι δεν ζω άλλο. Δεν θα ξαναμπεί κανείς στο δωμάτιό μου χωρίς να χτυπήσει. Δεν θα ξαναπεί κανείς στο παιδί μου να μου κρύβει πράγματα. Δεν θα ξαναδεχτώ να με μειώνουν κάθε μέρα μέσα στο ίδιο μου το σπίτι. Ή βάζεις όρια στους γονείς σου, κανονικά όρια, απόψε, ή βρίσκουμε τρόπο να χωρίσουμε τα σπίτια μας. Όπως μπορείτε. Ενοίκιο αλλού, δάνειο, κάτι. Και αν δεν μπορείς να το κάνεις, θα φύγω εγώ με τη Μαρία για λίγο στη μάνα μου.»
Η Βάσω πετάχτηκε όρθια.
«Απειλείς;»
«Όχι», της είπα. «Σας ενημερώνω.»
Για πρώτη φορά ο Στέλιος με κοίταξε πραγματικά. Όχι σαν τη γκρινιάρα γυναίκα του. Όχι σαν κάποιον που πρέπει απλώς να κάνει υπομονή. Με κοίταξε σαν να κατάλαβε επιτέλους ότι με είχε χάσει σχεδόν ολόκληρη μέσα σε εκείνο το σπίτι.
Κάθισε σιωπηλός λίγα δευτερόλεπτα. Μετά γύρισε στη μάνα του.
«Μαμά, δώσε μου το κλειδί του δωματίου.»
Η Βάσω πάγωσε.
«Τι είπες;»
«Το κλειδί», είπε πιο σταθερά. «Και από εδώ και πέρα θα χτυπάς. Και για τη Μαρία αποφασίζουμε εγώ και η Ιωάννα. Τέλος.»
Δεν λύθηκαν όλα εκείνη τη στιγμή. Μακάρι να γινόταν έτσι εύκολα. Έπεσαν κουβέντες βαριές. Κλάματα. Σιωπές τριών ημερών. Η Βάσω ακόμα με κοιτάει κάποιες φορές σαν να της πήρα κάτι. Ο Λάμπρος κάνει πως διαβάζει εφημερίδα και δεν ακούει. Ο Στέλιος προσπαθεί, αλλά βλέπω ότι πονάει ανάμεσα σε δύο κόσμους.
Κι εγώ; Εγώ ακόμα δεν ξέρω αν άργησα να μιλήσω ή αν άντεξα περισσότερο απ’ όσο έπρεπε.
Πείτε μου ειλικρινά… εσείς θα μένατε έτσι; Και μια γυναίκα πόσο πρέπει να σωπαίνει μέχρι να μη μείνει τίποτα από την αξιοπρέπειά της;