«Μάνα είμαι, όχι βάρος» — Τους έγραψα το σπίτι για να έχουν μέλλον και βρέθηκα μόνη μου σε ένα νοίκι
«Δεν γίνεται άλλο αυτό, κυρία Ελένη. Πρέπει να έχουμε κι εμείς τον χώρο μας.»
Το είπε μέσα στην κουζίνα μου. Με το χέρι της πάνω στον πάγκο που είχα διαλέξει εγώ, με τα πιάτα μου στο ντουλάπι, με την κατσαρόλα να βράζει φασολάκια όπως τα έφτιαχνα μια ζωή για τον γιο μου. Έμεινα να την κοιτάω και για λίγα δευτερόλεπτα δεν μπόρεσα ούτε να μιλήσω. Μόνο ο ήχος από το κουτάλι που έπεσε από το χέρι μου ακούστηκε.
Ο Στέλιος ήταν στο σαλόνι. Άκουγε. Το ήξερα πως άκουγε.
«Τι εννοείς, Μαρία;» ψιθύρισα. «Στο σπίτι μου είμαι.»
Με κοίταξε με εκείνο το χαμόγελο το σφιγμένο, το ευγενικό απ’ έξω και παγωμένο από μέσα.
«Το σπίτι είναι στον Στέλιο εδώ και τρία χρόνια. Εσείς το γράψατε. Δεν λέω να φύγετε στον δρόμο, προς Θεού. Αλλά… είμαστε οικογένεια πια, έχουμε και δυο παιδιά, χρειαζόμαστε ηρεμία.»
Ηρεμία. Λες και ήμουν φασαρία. Λες και εγώ, που ξυπνούσα πρώτη να πάω φούρνο, να πάρω γάλα για τα μικρά, να τα κρατήσω όταν είχαν πυρετό, ήμουν το πρόβλημα.
Το διαμέρισμα αυτό το πήρα με αίμα. Κυριολεκτικά. Ο άντρας μου, ο Γιάννης, δούλευε σε οικοδομές. Εγώ καθάριζα σκάλες και σπίτια στην Καλλιθέα. Στερηθήκαμε διακοπές, ρούχα, τα πάντα. Όταν πέθανε ο Γιάννης, ο Στέλιος ήταν ακόμα φαντάρος. Έμεινα μόνη, αλλά δεν λύγισα. Είχα ένα παιδί να σταθεί στα πόδια του.
Όταν παντρεύτηκε τη Μαρία, χάρηκα. Αλήθεια χάρηκα. Μου φαινόταν νοικοκυρά, ήσυχη, νέος άνθρωπος. Μετά ήρθαν οι δυσκολίες. Ο Στέλιος έχασε τη δουλειά του για μήνες. Δάνεια, κάρτες, ενοίκια. Τότε ήταν που μου είπε:
«Μάνα, αν μου περάσεις το σπίτι, θα μπορέσω να πάρω μια ανάσα. Θα νιώθω ασφαλής. Για τα παιδιά, ρε μάνα.»
Για τα παιδιά. Αυτή η φράση με αποτελείωσε.
Πήγαμε στον συμβολαιογράφο. Υπέγραψα με χέρι που έτρεμε, αλλά μέσα μου έλεγα πως κάνω το σωστό. Ποια μάνα δεν θέλει να εξασφαλίσει το παιδί της; Μου είπε κιόλας:
«Εσύ θα μείνεις εδώ όσο ζεις. Μην ακούω χαζά.»
Τον πίστεψα.
Στην αρχή όλα ήταν καλά. Με φώναζαν «μαμά», με ρωτούσαν τι να μαγειρέψουμε, γελούσαμε τα βράδια στο μπαλκόνι. Μετά άρχισαν τα μικρά. Τα πολύ μικρά, που όμως σε τρώνε.
«Μην ανακατεύεστε τόσο με τα παιδιά.»
«Μην αλλάζετε θέση στα πράγματα.»
«Σήμερα θέλουμε να φάμε μόνοι μας.»
Ο Στέλιος χαμήλωνε τα μάτια.
Μια φορά τον έπιασα μόνο του στο διάδρομο.
«Αγόρι μου, τι συμβαίνει; Έκανα κάτι;»
Έτριψε το πρόσωπό του με τα χέρια.
«Όχι, ρε μάνα… απλά η Μαρία πιέζεται. Είναι στενά τα πράγματα.»
«Κι εγώ; Εγώ δεν πιέζομαι;»
Δεν μου απάντησε. Αυτό πόνεσε περισσότερο από όλα.
Με τον καιρό άρχισα να κλείνομαι στο δωμάτιό μου για να μη “μπερδεύω”. Έτρωγα αργά, αφού είχαν τελειώσει εκείνοι. Άκουγα τις φωνές τους χαμηλά από το σαλόνι, το πλυντήριο, τα παιδιά, την τηλεόραση. Και εγώ ξένη. Στο ίδιο μου το σπίτι. Πόσο να αντέξει άνθρωπος έτσι;
Η τελική κουβέντα έγινε ένα απόγευμα Κυριακής. Είχαν έρθει οι γονείς της Μαρίας για καφέ. Εγώ πήγα να βάλω πιατέλα με κουλουράκια και άκουσα τη μητέρα της να λέει:
«Ε, δεν είναι και εύκολο για ένα νέο ζευγάρι να έχει τη πεθερά μέσα στα πόδια του συνέχεια.»
Πάγωσα. Η Μαρία δεν είπε τίποτα. Ούτε ο Στέλιος.
Μπήκα μέσα και άφησα την πιατέλα στο τραπέζι πιο δυνατά απ’ όσο έπρεπε.
«Μέσα στα πόδια σας είμαι;» είπα. «Να το ξέρω τουλάχιστον.»
Η σιωπή εκείνη… δεν ξεχνιέται.
Το ίδιο βράδυ ο Στέλιος ήρθε στο δωμάτιό μου.
«Μάνα, μην κάνουμε φασαρίες τώρα…»
«Τώρα; Τώρα το είδες;»
«Σου βρήκα ένα μικρό διαμερισματάκι εδώ κοντά. Ισόγειο. Θα βοηθάω εγώ με το νοίκι.»
Τον κοίταξα σαν να μην τον γνώριζα.
«Θα με βοηθάς; Με τα δικά μου;»
Κατέβασε το κεφάλι. Ούτε τότε μίλησε. Ούτε τότε με υπερασπίστηκε. Και κάπου εκεί κατάλαβα πως δεν έχανα μόνο το σπίτι. Έχανα τον ρόλο μου, τη θέση μου, την αξιοπρέπειά μου.
Έφυγα μέσα σε δυο βαλίτσες. Τα ρούχα μου, λίγες φωτογραφίες, το εικόνισμα της Παναγίας από το κομοδίνο και ένα τάπερ με γεμιστά που είχα φτιάξει από συνήθεια. Όταν έκλεισα την πόρτα πίσω μου, άκουσα το εγγόνι μου να φωνάζει «γιαγιά, πού πας;» και μου κόπηκαν τα γόνατα.
Τώρα μένω σε ένα μικρό δυάρι στα Πατήσια. Μετράω τα ψιλά για τη λαϊκή, σβήνω φώτα για να μη φουσκώσει ο λογαριασμός, πίνω καφέ μόνη στο μπαλκονάκι και κοιτάω απέναντι τις άλλες πολυκατοικίες. Ο Στέλιος έρχεται καμιά φορά. Πάντα βιαστικός. Πάντα με τύψεις στα μάτια, αλλά χωρίς λέξεις.
Η Μαρία δεν έχει έρθει ποτέ.
Και εγώ ακόμα τον αγαπάω. Αυτό είναι το χειρότερο. Αν ήταν ξένος, θα τον είχα διαγράψει. Αλλά είναι το παιδί που κουβάλησα στην αγκαλιά με πυρετό, που του αγόραζα παπούτσια και εγώ φορούσα τα ίδια τρία χρόνια, που τον περίμενα να γυρίσει από τον στρατό με το φως της κουζίνας αναμμένο.
Καμιά φορά λέω πως ίσως φταίω κι εγώ. Ίσως τους έμαθα πως η μάνα πάντα δίνει. Πως πάντα υποχωρεί. Πως δεν ζητάει τίποτα. Και όταν μια μάνα δεν ζητάει, στο τέλος κάποιοι πιστεύουν ότι δεν δικαιούται κιόλας.
Δεν ξέρω τι πονάει πιο πολύ. Ότι έμεινα χωρίς σπίτι ή ότι με έβγαλαν από τη ζωή τους σιγά σιγά, σαν να ήμουν έπιπλο που πιάνει χώρο.
Πείτε μου ειλικρινά… μια μάνα που δίνει το σπίτι της στο παιδί της κάνει αγάπη ή ανοίγει μόνη της την πόρτα στην καταστροφή;
Και εσείς, στη θέση μου, θα τον συγχωρούσατε;