«Δεν γίνεται να θέλεις να σε προσέχουμε, αφού λες συνέχεια ότι είσαι καλά» — Η κουβέντα της κόρης μου που με διέλυσε
«Μαμά, αν θες κάτι, πες το καθαρά. Δεν γίνεται να μας τιμωρείς επειδή δεν μαντεύουμε τι έχεις στο μυαλό σου.»
Αυτό μου είπε η κόρη μου το προηγούμενο Σάββατο, μέσα στην κουζίνα μου, και για λίγα δευτερόλεπτα δεν μπορούσα ούτε να της απαντήσω. Είχα βάλει το ταψί με τα γεμιστά στον φούρνο, είχα στρώσει τραπέζι για τέσσερις και εκείνη είχε έρθει με τον άντρα της για καφέ, όπως σχεδόν κάθε εβδομάδα.
«Εγώ σας τιμωρώ;» της είπα. «Τρεις εβδομάδες έχω να ακούσω “πώς είσαι” από κανέναν σας. Ο πατέρας σου γυρνάει, ανοίγει τηλεόραση και κοιμάται στον καναπέ. Εσύ παίρνεις μόνο όταν θες να κρατήσω το μικρό. Αλλά εγώ φταίω τώρα;»
Ο άντρας μου κατέβασε το βλέμμα. Η κόρη μου κοκκίνισε.
«Σε παίρνω και δεν απαντάς πάντα», μου είπε. «Και όταν σε ρωτάω, λες “μια χαρά, τρέχω”. Τι να καταλάβω;»
Εκεί ήθελα να της πω ότι δεν είναι δική μου δουλειά να τους εκπαιδεύσω να με προσέχουν. Ότι τόσα χρόνια ήμουν εγώ αυτή που θυμόταν τα πάντα: τα φάρμακα της πεθεράς μου, τους λογαριασμούς, τα γενέθλια, ποιος είχε εξετάσεις, ποιος χρειαζόταν δανεικά μέχρι να μπει ο μισθός.
Από τότε που βγήκα σε μειωμένη σύνταξη από το σούπερ μάρκετ, νιώθω σαν να άδειασε απότομα η μέρα μου. Δεν το είπα σε κανέναν. Στο σπίτι έλεγα ότι επιτέλους θα ξεκουραστώ. Και στην κόρη μου έλεγα «μην ανησυχείς, έχω χρόνο τώρα». Μόνο που αυτό το “έχω χρόνο” έγινε σιγά σιγά “είμαι διαθέσιμη για όλους”.
Κρατούσα το εγγόνι όποτε χρειαζόταν, πήγαινα τη μητέρα μου στο Κέντρο Υγείας, μαγείρευα και για τους δύο γονείς μου όταν ο πατέρας μου δεν μπορούσε. Δεν με ανάγκασε κανείς ακριβώς. Πάντα έλεγα ναι πριν καν μου ζητήσουν πολλά.
Και μετά, τα βράδια, κοίταζα το κινητό και θύμωνα που δεν είχα ένα μήνυμα. Είχα φτάσει να μη σηκώνω επίτηδες το τηλέφωνο της κόρης μου, για να δω αν θα ξαναπάρει. Μια φορά μου έστειλε «Όλα καλά;» και απάντησα μετά από δυο ώρες μόνο «καλά». Περίμενα να επιμείνει. Δεν επέμεινε, γιατί είχε το παιδί με πυρετό, όπως έμαθα αργότερα.
«Δεν ήξερες ότι ο μικρός ήταν άρρωστος;» με ρώτησε εκείνη και η φωνή της έσπασε. «Σου το είχα γράψει στο Viber. Δεν το άνοιξες καν.»
Δεν το είχα ανοίξει. Είχα δει την ειδοποίηση και είχα σκεφτεί: “Α, πάλι κάτι θα θέλει”. Ντράπηκα πολύ, αλλά δεν το παραδέχτηκα αμέσως.
Ο άντρας μου τότε είπε κάτι που με πείραξε, αλλά είχε δίκιο σε ένα μέρος του.
«Κι εγώ δεν ήξερα ότι είσαι τόσο χάλια», είπε. «Όποτε πάω να σε ρωτήσω, μου λες “άσε με τώρα”. Μετά περιμένεις να καταλάβω.»
«Γιατί αν σου πω ότι δεν είμαι καλά, θα μου πεις να μην τα σκέφτομαι», του απάντησα.
«Μπορεί», είπε. «Γιατί κι εγώ δεν ξέρω να το χειριστώ. Αλλά δεν σημαίνει ότι δε με νοιάζει.»
Δεν λύθηκαν όλα εκείνη τη μέρα. Η κόρη μου είπε ότι πολλές φορές θεωρούσε δεδομένο πως μπορώ να βοηθήσω, επειδή εγώ η ίδια της έλεγα να μη πληρώνει παιδικό όταν μπορώ να κρατάω το μικρό. Της είπα ότι κι εγώ το έλεγα γιατί ήθελα να με χρειάζεται. Αυτό ήταν δύσκολο να το πώ.
Συμφωνήσαμε κάτι απλό: δύο απογεύματα την εβδομάδα δεν θα αναλαμβάνω κανέναν, εκτός αν είναι πραγματική ανάγκη. Και κάθε Κυριακή θα τρώμε μαζί, αλλά δεν θα είμαι εγώ μόνη μου υπεύθυνη για όλα. Η κόρη μου θα φέρνει φαγητό κάποιες φορές, ο άντρας μου θα στρώνει και θα μαζεύει, όσο αστείο κι αν ακούγεται που έπρεπε να γίνει συμφωνία για αυτά.
Ακόμα με πιάνει θυμός όταν δεν με παίρνουν. Ακόμα φοβάμαι ότι, αν δεν είμαι χρήσιμη, θα ξεχαστώ. Αλλά αρχίζω να βλέπω πως τους είχα μάθει κι εγώ να πιστεύουν ότι δεν χρειάζομαι τίποτα.
Δεν ξέρω αν είναι σωστό να πρέπει να ζητάμε προσοχή από τους δικούς μας ή αν θα έπρεπε να την προσφέρουν από μόνοι τους. Εσείς τι λέτε;