«Μη το κάνεις θέμα μπροστά στη μαμά», μου είπε ο αδελφός μου αφού τη φρόντιζα μόνη μου μήνες
«Μη το κάνεις θέμα μπροστά στη μαμά. Δεν χρειάζεται να γίνει σκηνή», μου είπε ο αδελφός μου στο τηλέφωνο, λες και εγώ είχα ξυπνήσει εκείνο το πρωί με σκοπό να χαλάσω το κυριακάτικο τραπέζι.
«Δεν είναι σκηνή. Θέλω να μου εξηγήσεις γιατί αποφασίσατε ότι η μαμά θα πάει να μείνει στην αδελφή μας, ενώ εγώ το μαθαίνω τελευταία.»
Έκανε μια παύση και μετά είπε: «Γιατί εκεί έχει χώρο, έχει ασανσέρ και τα παιδιά είναι μεγάλα. Εσύ είσαι σε νοίκι, δουλεύεις όρθια όλη μέρα και ο άντρας σου γυρνάει βράδυ. Είναι πρακτικό θέμα.»
Πρακτικό. Αυτή η λέξη μου έμεινε.
Πέρσυ, όταν η μητέρα μου έσπασε το ισχίο της και βγήκε από το Λαϊκό, όλοι συμφωνούσαμε ότι “προσωρινά” θα έμενε μαζί μου στη Νίκαια. Το σπίτι μας είναι μικρό, δύο δωμάτια, αλλά είναι ισόγειο και ήταν κοντά στο Κέντρο Υγείας Κερατσινίου, όπου έκανε τις εξετάσεις της.
Για σχεδόν οκτώ μήνες έκοψα ώρες από το σούπερ μάρκετ. Έτρεχα για φυσικοθεραπείες, συνταγές, εξετάσεις, ΚΕΠ, φάρμακα. Τη νύχτα σηκωνόμουν όταν φοβόταν να πάει μόνη της στην τουαλέτα. Ο άντρας μου δεν είπε πολλά, αλλά τον έβλεπα που κοιμόταν στον καναπέ για να έχει εκείνη το δωμάτιο πιο ήσυχο.
Ο αδελφός μου ερχόταν όποτε μπορούσε. Έχει βάρδιες και μένει προς Ραφήνα, δεν ήταν εύκολο. Η αδελφή μου είχε δύο παιδιά στο λύκειο και δουλειά στο Μαρούσι. Δεν λέω ότι κάθονταν. Έστελναν χρήματα για τα φάρμακα, έφερναν φαγητά, την πήγαιναν καμιά φορά γιατρό. Αλλά την καθημερινότητα την είχα εγώ.
Το πρόβλημα είναι ότι δεν το έκανα αθόρυβα. Κι αυτό το αναγνωρίζω τώρα, όσο κι αν με πονάει.
Έλεγα συχνά «εγώ την έκανα μπάνιο σήμερα», «εγώ άφησα τη δουλειά», «εγώ δεν μπορώ άλλο». Μερικές φορές το έλεγα στην αδελφή μου με μήνυμα αντί να της ζητήσω καθαρά βοήθεια. Άλλες φορές, όταν πρότειναν να πληρώσουμε μια κυρία για λίγες ώρες, έλεγα όχι. Ήθελα να τα κάνω μόνη μου, γιατί πίστευα πως κανείς δεν θα την πρόσεχε όπως εγώ.
Και ίσως περίμενα να μου το αναγνωρίζουν συνέχεια.
Την περασμένη εβδομάδα, η μητέρα μου περπατούσε πια με το Π και ο γιατρός είπε ότι δεν χρειάζεται να μένει σε σπίτι χωρίς ασανσέρ ή να εξαρτάται από εμένα για κάθε έξοδο. Η αδελφή μου πρότεινε να διαμορφώσει το μικρό γραφείο στο σπίτι της. Ο αδελφός μου είπε ότι θα βάζει χρήματα για βοήθεια στο σπίτι δυο φορές την εβδομάδα.
Όλα λογικά. Μόνο που τα είχαν κανονίσει σε μια οικογενειακή συνομιλία από την οποία, όπως έμαθα μετά, με είχαν βγάλει καταλάθος όταν άλλαξα κινητό και κανείς δεν με ξαναέβαλε.
Στο τραπέζι, η μητέρα μου ήταν χαρούμενη. Μιλούσε για το δωμάτιό της, για τα εγγόνια της, για το ότι θα πηγαίνει πιο εύκολα στην εκκλησία της γειτονιάς. Κι εγώ καθόμουν απέναντι και ένιωθα σαν να συζητούσαν για μια ξένη γυναίκα.
Της είπα χαμηλόφωνα στην κουζίνα: «Μαμά, ήξερες ότι το είχαν αποφασίσει χωρίς να μου πουν;»
Με κοίταξε κουρασμένα. «Νόμιζα ότι στο είχαν πει. Και τι να σου πω; Ότι θέλω να πάω εκεί;»
«Όχι. Αλλά μετά από όλα αυτά, θα μπορούσες να με ρωτήσεις.»
Τότε μου είπε κάτι που με ενόχλησε, αλλά δεν μπορώ να πω ότι δεν είχε ένα δίκιο.
«Εσύ έκανες πάρα πολλά για μένα. Δεν θέλω να κάνεις κι άλλα. Αλλά όταν μιλάς σαν να σου χρωστάμε όλοι, με κάνεις να νιώθω βάρος. Στο σπίτι της αδελφής σου θα έχω παρέα και θα μπορώ να ζητήσω κάτι χωρίς να νιώθω ότι σου χαλάω τη ζωή.»
Της είπα «συγνώμη», αλλά δεν ήξερα αν το εννοούσα ή αν απλώς ήθελα να μη με δει να κλαίω.
Ο αδελφός μου μετά μου είπε ότι δεν με απέκλεισαν για να με πληγώσουν. Φοβήθηκαν, λέει, ότι θα αντιδρούσα και θα ακυρωνόταν η μετακόμιση. Η αδελφή μου μου είπε: «Δεν σου παίρνω τη μαμά. Παίρνω κι εγώ ένα κομμάτι που τόσους μήνες το είχες σχεδόν μόνη σου.»
Μπορεί να έχουν δίκιο. Μπορεί κι εγώ να έμαθα να είμαι απαραίτητη και τώρα που δεν είμαι τόσο, να μην ξέρω τι να κάνω με αυτό.
Αλλά δεν μπορώ να ξεπεράσω εύκολα ότι, όταν ήρθε η ώρα να αποφασίσουν για τη μητέρα μου, η γνώμη μου θεωρήθηκε εμπόδιο και όχι φροντίδα.
Δεν θέλω να τσακωθώ ούτε να κάνω τη μετακόμιση πεδίο μάχης. Από την άλλη, δεν θέλω να συνεχίσω να τρέχω για ραντεβού, χαρτιά και έκτακτα, ενώ στις σοβαρές αποφάσεις με θυμούνται τελευταία. Μήπως ζητάω πολλά επειδή θέλω να νιώσω ότι με είδαν; Εσείς θα κρατούσατε την ηρεμία της οικογένειας ή θα βάζατε απόσταση για να προστατέψετε τον εαυτό σας;