«Ή πληρώνουμε το δάνειο ή φεύγεις» μου είπε ο άντρας μου — και τότε κατάλαβα πόσο είχα μικρύνει μέσα στο ίδιο μου το σπίτι
«Αν δεν σου αρέσει, η πόρτα είναι ανοιχτή. Αλλά το δάνειο ποιος θα το πληρώνει;» μου είπε ο άντρας μου μέσα στην κουζίνα, μπροστά στην κόρη μας που διάβαζε για τις Πανελλαδικές.
Δεν φώναζε. Αυτό ήταν ίσως το χειρότερο. Το είπε ήρεμα, σαν να μου εξηγούσε έναν λογαριασμό της ΔΕΗ. Εγώ είχα μόλις του πει ότι δεν αντέχω άλλο να μου κρατάει μούτρα κάθε φορά που ζητάω να μάθω τι γίνεται με τα λεφτά μας.
Εδώ και δύο χρόνια δουλεύω σε φούρνο στον Πειραιά, πρωινή βάρδια. Τα χρήματα δεν είναι πολλά, αλλά βάζω ό,τι μπορώ στο σπίτι. Εκείνος είχε μείνει χωρίς δουλειά για μήνες μετά που έκλεισε η αποθήκη όπου ήταν, και μετά βρήκε δουλειά με μεροκάματο σε συνεργείο. Άλλοτε έχει, άλλοτε δεν έχει. Το καταλάβαινα. Όλοι δύσκολα περνάμε.
Αλλά άρχισε να γίνεται κάτι άλλο. Μου ζητούσε τον μισθό μου «για να τα μαζεύουμε», κρατούσε την κάρτα μου επειδή, λέει, εγώ δεν είμαι καλή στους υπολογισμούς, και όταν χρειαζόμουν χρήματα για το σούπερ μάρκετ, έπρεπε να τον πάρω τηλέφωνο.
«Μη το κάνεις θέμα», μου έλεγε. «Έχουμε δόση, κοινόχρηστα, φροντιστήριο. Εσύ μόνο ξοδεύεις και αγχώνεσαι.»
Και το χειρότερο είναι ότι τον άφηνα. Όχι γιατί συμφωνούσα πάντα. Αλλά επειδή φοβόμουν. Το σπίτι είναι στο όνομά του, αν και το πήραμε μαζί όταν παντρευτήκαμε. Εγώ δεν έχω δικούς μου να με στηρίξουν οικονομικά. Η μητέρα μου παίρνει μια μικρή σύνταξη χηρείας σε χωριό έξω από τη Λαμία και ο αδερφός μου έχει τρία παιδιά.
Έλεγα μέσα μου: «Κάνε υπομονή μέχρι να σταθεί λίγο η δουλειά του. Μην τινάξεις το σπίτι στον αέρα για κουβέντες.»
Μόνο που οι κουβέντες έγιναν συνήθεια. Αν αργούσα δέκα λεπτά από τη δουλειά, ήθελε εξηγήσεις. Αν έπινα καφέ με τη συνάδελφό μου, μου έλεγε ότι κάνω τη μεγάλη. Αν η κόρη μας ζητούσε κάτι και εγώ έλεγα να το συζητήσουμε, πεταγόταν: «Άσε, θα αποφασίσω εγώ. Εσύ δεν ξέρεις να κρατάς σπίτι.»
Δεν ήταν πάντα έτσι. Παλιά ήταν άνθρωπος που έτρεχε για όλους. Όταν αρρώστησε ο πατέρας του, ήταν κάθε μέρα στο νοσοκομείο και μετά στο Κέντρο Υγείας για εξετάσεις. Όταν χάσαμε εκείνον τον πρώτο του μισθό, τον είδα να ντρέπεται τόσο πολύ που ούτε στους φίλους του δεν μιλούσε. Νομίζω πως κάπου εκεί άρχισε να θέλει να ελέγχει τα πάντα.
Αλλά κι εγώ έκανα λάθη. Δεν του μίλησα νωρίς καθαρά. Έκρυψα για μήνες ότι είχα βάλει στην άκρη 600 ευρώ από φιλοδωρήματα και λίγες υπερωρίες, γιατί ήθελα να έχω κάτι αν συμβεί ανάγκη. Όταν το βρήκε σε έναν φάκελο μέσα στα χειμωνιάτικα, έγινε έξαλλος.
«Δηλαδή με θεωρείς κλέφτη;» μου είπε.
«Όχι», του απάντησα, αλλά ούτε εγώ ήξερα αν ήταν αλήθεια. «Απλώς ήθελα να μπορώ να πάρω κάτι χωρίς να ζητάω άδεια.»
Τότε μου πέταξε ότι εκείνος είχε κάνει μια ρύθμιση στο δάνειο χωρίς να μου το πει. Είχε καθυστερήσει δύο δόσεις. Δεν το έκανε για να μου κρύψει λεφτά, όπως είπε. Φοβήθηκε ότι θα πανικοβληθώ. Ίσως και να είχε δίκιο, γιατί πανικοβλήθηκα όταν το έμαθα.
Εκείνο το βράδυ η κόρη μας βγήκε από το δωμάτιο κλαίγοντας. «Σταματήστε», μας είπε. «Δεν θέλω να φύγει κανείς, αλλά δεν μπορώ άλλο να κάνω ότι δεν ακούω.»
Την επόμενη μέρα πήγα μόνη μου στο ΚΕΠ, έβγαλα κωδικούς που χρειαζόμουν για να βλέπω κι εγώ τα στοιχεία μας και έκλεισα ραντεβού σε δωρεάν συμβουλευτική δομή του δήμου. Δεν αποφάσησα να χωρίσω. Ούτε μάζεψα βαλίτσες.
Αλλά πήρα την κάρτα μου πίσω και του είπα πως από εδώ και πέρα θα ξέρουμε και οι δύο κάθε ευρώ που μπαίνει και βγαίνει. Του είπα επίσης ότι αν ξαναμιλήσει έτσι μπροστά στο παιδί, θα φύγω έστω και προσωρινά στη μητέρα μου.
Δεν μου απάντησε αμέσως. Κάθισε στην άκρη του καναπέ και είπε μόνο: «Δεν ξέρω πώς θα τα βγάλουμε πέρα.»
Κι εγώ δεν ξέρω. Αυτό είναι το πιο αληθινό. Φοβάμαι το νοίκι, τη δόση, το τι θα πει ο κόσμος, το αν θα πληγώσουμε την κόρη μας. Αλλά φοβάμαι και να μείνω έτσι, να ζητάω άδεια για τη ζωή μου και να καθησηχάζω τον εαυτό μου ότι είναι απλώς μια δύσκολη περίοδος.
Μήπως τελικά η ασφάλεια που κρατάμε με τόση αγωνία δεν είναι ασφάλεια, αν για να την έχεις πρέπει να χάνεις την αξιοπρέπειά σου; Εσείς θα ρισκάρατε την οικονομική αβεβαιότητα για να αναπνεύσετε ξανά μέσα στο ίδιο σας το σπίτι;