«Δεν είμαι αρκετή για σένα;» – Η εξομολόγηση μιας Ελληνίδας μάνας που μεγάλωσε μόνη της την κόρη της
«Μαμά, δεν καταλαβαίνεις! Δεν είναι όλα τόσο απλά!» Η φωνή της Ελένης αντηχεί ακόμα στ’ αυτιά μου, γεμάτη θυμό και απογοήτευση. Στέκομαι στην κουζίνα, τα χέρια μου τρέμουν καθώς κρατάω το φλιτζάνι με τον καφέ. Πόσες φορές έχω ακούσει αυτή τη φράση τελευταία; Πόσες φορές έχω νιώσει το βλέμμα της να με διαπερνά, να με μετράει και να με βρίσκει ελλιπή;
Η Ελένη ήταν πάντα το φως της ζωής μου. Από τότε που έφυγε ο Παναγιώτης, ο άντρας μου, σε εκείνο το ατύχημα στη δουλειά, ήμασταν μόνο οι δυο μας. Δούλευα μέρα-νύχτα, καθαρίστρια σε σπίτια και γραφεία, για να μη λείψει τίποτα στην κόρη μου. Δεν είχαμε πολλά, αλλά είχαμε ο ένας τον άλλον. Θυμάμαι τα βράδια που ξαπλώναμε μαζί στο μικρό μας διαμέρισμα στην Καλλιθέα, να της διαβάζω παραμύθια και να της υπόσχομαι πως μια μέρα όλα θα πάνε καλύτερα.
Όμως τώρα, όλα έχουν αλλάξει. Η Ελένη παντρεύτηκε τον Γιώργο, ένα καλό παιδί από καλή οικογένεια. Οι γονείς του έχουν επιχείρηση με τουριστικά καταλύματα στη Μύκονο, ζουν σε μεγάλο σπίτι στη Βούλα, ταξιδεύουν συχνά στο εξωτερικό. Από την πρώτη στιγμή που γνώρισα τους γονείς του, ένιωσα το βάρος της σύγκρισης. Η κυρία Σοφία με κοίταξε από πάνω μέχρι κάτω, χαμογέλασε ευγενικά αλλά ψυχρά. «Χαίρομαι πολύ που γνωρίζω τη μητέρα της Ελένης», είπε. Μα τα μάτια της έλεγαν άλλα: «Είσαι αρκετή για το παιδί μας;»
Στο γάμο τους ένιωθα σαν ξένη. Όλοι μιλούσαν για τα δώρα, για τα ταξίδια του μέλιτος, για το νέο διαμέρισμα που τους χάρισαν οι γονείς του Γιώργου. Εγώ μπόρεσα να τους δώσω μόνο ένα σετ σεντόνια που είχα αγοράσει με δόσεις από το σούπερ μάρκετ. Η Ελένη το πήρε στα χέρια της, χαμογέλασε αμήχανα και το άφησε στην άκρη. Εκείνη τη στιγμή ένιωσα να σπάω.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η σχέση μας έχει αλλάξει. Η Ελένη απομακρύνεται. Όταν τη ρωτάω αν χρειάζεται κάτι, μου απαντάει κοφτά: «Όχι μαμά, όλα καλά». Όταν της λέω πως μπορώ να βοηθήσω με όποιον τρόπο μπορώ, χαμογελάει ειρωνικά: «Τι να κάνεις εσύ; Οι γονείς του Γιώργου τα έχουν όλα υπό έλεγχο». Κάθε φορά που πηγαίνω στο σπίτι τους στη Βούλα, νιώθω μικρή, ασήμαντη. Η κυρία Σοφία πάντα βρίσκει τρόπο να αναφέρει πόσο κοστίζει το κάθε τι – τα έπιπλα από την Ιταλία, τα χαλιά από την Τουρκία, τα πιάτα από τη Γαλλία.
Μια μέρα, καθώς έφευγα από το σπίτι τους, άκουσα τυχαία την Ελένη να μιλάει στο τηλέφωνο με μια φίλη της: «Ναι, η μαμά μου… Δεν μπορεί να βοηθήσει οικονομικά όπως οι άλλοι γονείς. Ντρέπομαι καμιά φορά…» Τα πόδια μου λύγισαν. Έφυγα χωρίς να πω λέξη.
Από τότε δεν κοιμάμαι καλά. Αναρωτιέμαι τι έκανα λάθος. Μήπως δεν δούλεψα αρκετά; Μήπως δεν θυσιάστηκα όσο έπρεπε; Θυμάμαι τις φορές που η Ελένη ήθελε καινούρια ρούχα και εγώ δεν είχα να της πάρω. Τις φορές που δεν πήγαμε διακοπές γιατί δεν υπήρχαν λεφτά ούτε για ένα εισιτήριο ΚΤΕΛ. Τις φορές που έκλαιγε επειδή οι συμμαθητές της είχαν κινητά κι εκείνη όχι.
Ένα βράδυ αποφασίζω να της μιλήσω ανοιχτά. Πάω στο σπίτι τους χωρίς να ειδοποιήσω. Με υποδέχεται η κυρία Σοφία με το γνωστό ψεύτικο χαμόγελο: «Η Ελένη είναι πάνω, θες να περιμένεις στο σαλόνι;» Κάθομαι άβολα στον καναπέ με τα λευκά καλύμματα και περιμένω. Η Ελένη κατεβαίνει βιαστικά.
«Τι έγινε μαμά; Όλα καλά;»
«Θέλω να σου μιλήσω», της λέω ήρεμα αλλά αποφασιστικά.
Με κοιτάζει ανυπόμονα. «Τώρα; Έχω δουλειές…»
«Σε παρακαλώ, μόνο λίγα λεπτά.»
Πηγαίνουμε στην κουζίνα. Κλείνω την πόρτα πίσω μας.
«Ελένη… Άκουσα τι είπες στην φίλη σου προχθές.»
Το πρόσωπό της κοκκινίζει.
«Δεν ήθελα… Απλώς…»
«Ντρέπεσαι για μένα; Γιατί δεν μπορώ να σου προσφέρω όσα οι άλλοι;»
Σιωπή. Τα μάτια της γεμίζουν δάκρυα.
«Δεν ντρέπομαι για σένα μαμά… Απλώς… Είναι δύσκολο. Όλοι γύρω μου έχουν τόσα πολλά και εγώ… Φοβάμαι μήπως νομίζουν ότι είμαι λιγότερη επειδή δεν έχω πίσω μου μια δυνατή οικογένεια.»
«Είσαι λιγότερη επειδή σε μεγάλωσα μόνη μου; Επειδή δεν είχαμε λεφτά;»
«Όχι! Αλλά… Δεν ξέρω πώς να το διαχειριστώ.»
Κάθομαι απέναντί της και πιάνω τα χέρια της.
«Ελένη μου, ξέρεις πόσο σε αγαπάω; Ξέρεις τι πέρασα για να μη σου λείψει τίποτα; Ξέρεις πόσες νύχτες έκλαιγα μόνη μου γιατί φοβόμουν ότι δεν θα τα καταφέρω;»
Τα δάκρυα κυλούν στα μάγουλά της.
«Συγγνώμη μαμά… Δεν ήθελα να σε πληγώσω.»
«Δεν θέλω συγγνώμη. Θέλω μόνο να ξέρεις ότι η αξία σου δεν μετριέται με λεφτά ούτε με σπίτια ούτε με ταξίδια. Η αξία σου είναι όσα έχεις μέσα σου.»
Η Ελένη με αγκαλιάζει σφιχτά. Για πρώτη φορά μετά από καιρό νιώθω πως ίσως κάτι κατάλαβε.
Όμως ξέρω πως τίποτα δεν θα είναι εύκολο από εδώ και πέρα. Η κοινωνία μας είναι σκληρή. Οι άνθρωποι κρίνουν από το αυτοκίνητο που οδηγείς, από τα ρούχα που φοράς, από το αν μπορείς να πληρώσεις ένα ακριβό δώρο στον γάμο του παιδιού σου. Πόσες μανάδες σαν κι εμένα νιώθουν ανεπαρκείς επειδή δεν μπορούν να προσφέρουν όσα οι άλλοι;
Γυρίζοντας σπίτι εκείνο το βράδυ περπατάω αργά στους δρόμους της Καλλιθέας. Τα φώτα των διαμερισμάτων λάμπουν ζεστά πίσω από τις κουρτίνες. Αναρωτιέμαι: Άραγε τι αξίζει περισσότερο στη ζωή; Τα λεφτά ή η αγάπη; Πόσοι από εσάς έχετε νιώσει ποτέ ότι δεν είστε αρκετοί για τα παιδιά σας;