«Μπορώ να συγχωρήσω τη μητέρα μου που με άφησε για τον άντρα της;» – Η ιστορία μιας κόρης στην Αθήνα
«Δεν θέλω να τη δω, γιαγιά. Δεν θέλω!» φώναξα, σφίγγοντας τα χέρια μου γύρω από το φλιτζάνι του καφέ, ενώ το βλέμμα μου καρφώθηκε στο πάτωμα. Η γιαγιά Ελένη με κοίταξε με εκείνο το βλέμμα που πάντα είχε όταν ήθελε να με προστατέψει, αλλά ήξερε πως δεν μπορούσε να αλλάξει τα γεγονότα.
«Μαρία μου, είναι η μάνα σου. Όσο κι αν πονάει, είναι αίμα σου. Πρέπει να τη δεις τουλάχιστον μια φορά.»
Ένιωθα το στομάχι μου να σφίγγεται. Ήμουν έντεκα χρονών όταν η μητέρα μου, η Άννα, με άφησε στην αγκαλιά της γιαγιάς. Ο καινούργιος της άντρας, ο κύριος Νίκος, δεν με ήθελε στο σπίτι τους. «Δεν μπορώ να ζήσω έτσι», είχε πει τότε η μάνα μου, με μάτια γεμάτα δάκρυα και φωνή που έσπαγε. «Πρέπει να καταλάβεις…»
Δεν κατάλαβα ποτέ. Για χρόνια έβλεπα τα άλλα παιδιά στο σχολείο να τα παίρνουν οι μανάδες τους, να τους φτιάχνουν τοστ με μερέντα, να τους φωνάζουν να φορέσουν ζακέτα. Εγώ είχα τη γιαγιά Ελένη – και ευτυχώς που την είχα – αλλά πάντα ένιωθα ένα κενό. Ένα κενό που γινόταν θυμός κάθε φορά που έβλεπα τη μάνα μου τυχαία στη λαϊκή αγορά, να περπατάει δίπλα στον κύριο Νίκο, να γελάει σαν να μην είχε αφήσει πίσω της ένα κομμάτι της.
Τα χρόνια πέρασαν. Τελείωσα το σχολείο, μπήκα στη Φιλοσοφική Αθηνών, βρήκα δουλειά σε ένα βιβλιοπωλείο στο Παγκράτι. Η γιαγιά μεγάλωνε, εγώ ωρίμαζα – αλλά το τραύμα έμενε ίδιο. Δεν μιλούσα για τη μάνα μου σε κανέναν. Ούτε στους φίλους μου, ούτε στον Πέτρο, τον σύντροφό μου τα τελευταία τρία χρόνια.
Κι ύστερα, ένα βράδυ του Μαρτίου, χτύπησε το κουδούνι. Ήταν αργά – σχεδόν έντεκα. Άνοιξα την πόρτα και την είδα: η μάνα μου, πιο αδύνατη από ποτέ, με μάτια κατακόκκινα και μαλλιά ανακατεμένα. «Μαρία…» ψιθύρισε. «Δεν έχω πού να πάω.»
Έμεινα ακίνητη. Δεν ήξερα αν έπρεπε να την αγκαλιάσω ή να της κλείσω την πόρτα κατάμουτρα. Πίσω της είχε μια μικρή βαλίτσα και τίποτα άλλο.
«Τι θες εδώ;» κατάφερα να πω τελικά.
«Ο Νίκος… με έδιωξε. Το σπίτι είναι στο όνομά του. Δεν έχω κανέναν άλλον…»
Ένιωσα το αίμα μου να βράζει. «Και γιατί να σε νοιάζει τώρα; Εμένα με σκέφτηκες όταν με άφησες;»
Έκλαψε. Έκλαψε όπως δεν την είχα ξαναδεί ποτέ. Έπεσε στα γόνατα μπροστά στην πόρτα του διαμερίσματός μου και ψιθύριζε ξανά και ξανά: «Συγγνώμη… Συγγνώμη…»
Την άφησα να μπει – τι άλλο μπορούσα να κάνω; Η γιαγιά Ελένη θα με μάλωνε αν την άφηνα έξω στο κρύο. Της έφτιαξα ένα τσάι και κάθισε στον καναπέ, τυλιγμένη με μια κουβέρτα.
«Θυμάσαι τότε που σου άρεσε να διαβάζεις παραμύθια;» είπε ξαφνικά.
«Όχι», απάντησα ψυχρά. «Δεν θυμάμαι τίποτα από σένα.»
Έσκυψε το κεφάλι της. «Το ξέρω πως δεν μπορώ να ζητήσω συγχώρεση… Αλλά είμαι μάνα σου.»
Πέρασαν μέρες έτσι – εκείνη στον καναπέ, εγώ στο δωμάτιό μου ή στη δουλειά. Ο Πέτρος ερχόταν και έβλεπε τη σκηνή με απορία.
«Γιατί δεν της μιλάς;» με ρώτησε ένα βράδυ.
«Εσύ θα μπορούσες να συγχωρήσεις κάποιον που σε άφησε έτσι;»
«Δεν ξέρω… Αλλά αν δεν το κάνεις τώρα, ίσως το μετανιώσεις αργότερα.»
Η μάνα μου προσπαθούσε κάθε μέρα να πλησιάσει. Μαγείρευε φαγητά που θυμόταν ότι μου άρεσαν – γεμιστά, παστίτσιο, ρεβίθια στο φούρνο. Μου άφηνε μικρά σημειώματα: «Καλή επιτυχία στη δουλειά», «Σ’ αγαπάω». Τα πέταγα στα σκουπίδια χωρίς να τα διαβάσω.
Μια μέρα γύρισα σπίτι νωρίτερα και την βρήκα να μιλάει στο τηλέφωνο με τη γιαγιά Ελένη.
«Προσπαθώ… αλλά δεν με αφήνει να πλησιάσω», έλεγε κλαίγοντας.
Ένιωσα κάτι μέσα μου να σπάει. Θυμήθηκα τη μικρή Μαρία που περίμενε κάθε Σάββατο μήπως έρθει η μάνα της να τη δει – και δεν ερχόταν ποτέ.
Το βράδυ εκείνο κάθισα απέναντί της στον καναπέ.
«Γιατί τον διάλεξες; Γιατί όχι εμένα;»
Με κοίταξε στα μάτια – πρώτη φορά μετά από τόσα χρόνια.
«Ήμουν αδύναμη… Φοβόμουν πως αν τον χάσω θα μείνω μόνη. Δεν είχα δουλειά, δεν είχα λεφτά… Ήμουν δειλή.»
«Και τώρα; Τώρα τι θες από μένα;»
«Να προσπαθήσουμε ξανά… Να είμαι η μάνα σου, όσο μπορώ.»
Δεν απάντησα. Πήγα στο δωμάτιό μου και έκλαψα μέχρι το πρωί.
Τις επόμενες μέρες άρχισα δειλά-δειλά να της μιλάω περισσότερο. Μια μέρα πήγαμε μαζί στη λαϊκή αγορά – όπως τότε που ήμουν μικρή. Άρχισα να βλέπω μια γυναίκα πληγωμένη, όχι μόνο μια μάνα που με πρόδωσε.
Η γιαγιά Ελένη ήρθε ένα απόγευμα και μας βρήκε μαζί στην κουζίνα.
«Χαίρομαι που σας βλέπω έτσι», είπε συγκινημένη.
Η ζωή στην Αθήνα δεν είναι εύκολη – τα ενοίκια ανεβαίνουν, οι δουλειές λιγοστεύουν, οι άνθρωποι γίνονται πιο σκληροί. Η μάνα μου βρήκε τελικά μια δουλειά σε ένα καθαριστήριο στη γειτονιά μας. Άρχισε σιγά-σιγά να στέκεται στα πόδια της.
Δεν ξέρω αν θα τη συγχωρήσω ποτέ πραγματικά. Αλλά κάθε φορά που τη βλέπω κουρασμένη μετά τη δουλειά, κάθε φορά που μου φτιάχνει καφέ το πρωί πριν φύγω για το βιβλιοπωλείο, νιώθω πως ίσως αξίζει μια δεύτερη ευκαιρία.
Και αναρωτιέμαι: Μπορεί η αγάπη μιας μάνας να επουλώσει πληγές τόσων χρόνων; Εσείς τι θα κάνατε στη θέση μου;