«Η πεθερά μου δεν πάτησε ποτέ στο πρώτο μας σπίτι — κι εγώ έμεινα να παλεύω ανάμεσα στη γυναίκα μου, το παιδί μας και τη μάνα μου»
«Καλά, πήρατε σπίτι και το έμαθα τελευταία;» είπε η μάνα μου από το τηλέφωνο, κι ακόμη θυμάμαι τη φωνή της, κοφτή, σαν να μου έκοβε κάτι μέσα μου. Ήμουν στο μπαλκόνι του καινούργιου μας διαμερίσματος στο Καματερό, με μια κούτα ακόμα ανοιχτή στα πόδια μου και τον μικρό μας, τον Μάριο, να κλαίει μέσα γιατί δεν έβρισκε το αρκουδάκι του. Η Ελένη με κοίταζε από την κουζίνα και μόνο από το βλέμμα της κατάλαβα πως ήξερε. Δεν θα ήταν μια απλή γκρίνια. Θα γινόταν πόλεμος.
Το σπίτι αυτό δεν μας χαρίστηκε. Το πήραμε με δάνειο, με δόση που κάθε μήνα μας έκοβε την ανάσα, με οικονομίες από τον γάμο, με δεύτερες σκέψεις, με ξενύχτια πάνω από αγγελίες. Εγώ δουλεύω σε εταιρεία με ανταλλακτικά αυτοκινήτων στον Κηφισό. Η Ελένη είναι σε ιδιωτικό διαγνωστικό κέντρο στο Περιστέρι. Βάρδιες, κίνηση, παιδικός σταθμός, σούπερ μάρκετ στο τρέξιμο, λογαριασμοί πάνω στο ψυγείο με μαγνητάκια. Αυτή ήταν η ζωή μας.
Η μάνα μου, η Σοφία, ήθελε να πάρουμε σπίτι πιο κοντά της, στο Αιγάλεω. «Να είμαι κι εγώ κοντά στο παιδί», έλεγε. Μόνο που πίσω από αυτό υπήρχε και κάτι άλλο. Ήθελε να έχει λόγο. Να περάσει από το σπίτι όποτε θέλει. Να ξέρει ποιος μπαίνει, ποιος βγαίνει. Να νιώθει πως ο γιος της δεν έφυγε ποτέ πραγματικά.
Όταν της είπα ότι κλείσαμε το διαμέρισμα, σώπασε για λίγα δευτερόλεπτα.
«Στο Καματερό;»
«Ναι, μάνα. Είναι πιο μεγάλο, πιο ήσυχη γειτονιά, και το βρήκαμε σε τιμή που… που βγαίνει.»
«Βγαίνει για ποιον; Για σένα ή για την Ελένη;»
Το είπε σιγά, αλλά το δηλητήριο το είχε.
Από εκείνη τη μέρα δεν ήρθε ποτέ. Ούτε μία φορά. Δεν πέρασε ούτε να δει το παιδικό δωμάτιο. Ούτε να μας πει ένα “καλορίζικο”, έστω ξερό. Όταν γενικά μιλούσαμε, το έφερνε πάντα εκεί.
«Μακριά με πετάξατε.»
«Ρε μάνα, μισή ώρα δρόμος είναι.»
«Για σένα. Για μένα είναι μήνυμα.»
Η Ελένη στην αρχή προσπάθησε. Την πήρε τηλέφωνο, της είπε να έρθει για καφέ, να φάμε μια Κυριακή όλοι μαζί. Η Σοφία έβρισκε πάντα κάτι.
«Πονάει η μέση μου.»
«Έχω δουλειές.»
«Δεν μπορώ να τρέχω τόσο μακριά.»
Και μετά μάθαινα από τη θεία μου τη Λίτσα ότι την ίδια μέρα είχε πάει για ψώνια στον Ρέντη. Δηλαδή μπορούσε, απλά όχι για εμάς.
Το χειρότερο δεν ήταν η περηφάνια της. Ήταν η τιμωρία. Ότι την πλήρωνε ο μικρός μας και εμείς μαζί του.
Ο Μάριος άρχισε παιδικό, αρρώσταινε συνέχεια. Μια ίωση, μια βρογχίτιδα, μια ωτίτιδα. Εγώ έπαιρνα άδειες που δεν είχα. Η Ελένη άλλαζε βάρδιες, παρακαλούσε συναδέλφους. Πληρώναμε νταντά κάποιες ώρες, κι εκεί που νομίζεις ότι τα κουμαντάρεις, ερχόταν η δόση, η ΔΕΗ, το σούπερ μάρκετ, και μέναμε να κοιταζόμαστε το βράδυ με το κινητό στο χέρι να υπολογίζουμε τι θα αφήσουμε πίσω.
Μια νύχτα, ο μικρός είχε 38,7 και δεν έπεφτε ο πυρετός. Η Ελένη ήταν στον καναπέ με τα μάτια κατακόκκινα. Εγώ είχα γυρίσει από δουλειά στις δέκα.
«Πάρε τη μητέρα σου», μου είπε.
«Τώρα;»
«Ναι, τώρα. Όχι για να μας σώσει. Για να δούμε επιτέλους αν θέλει να είναι γιαγιά ή μόνο πληγωμένη βασίλισσα.»
Τσακωθήκαμε άσχημα. Πολύ άσχημα.
«Μη μιλάς έτσι για τη μάνα μου!» φώναξα.
«Και ποιος θα μιλήσει για μένα;» μου φώναξε κι εκείνη. «Ποιος; Είμαι μόνη μου εδώ μέσα, Γιώργο. Μόνη. Και εσύ κάθε φορά που πάω να πω κάτι, λες “έλα μωρέ, έτσι είναι η μάνα μου”. Ε, όχι. Δεν είναι έτσι. Επιλέγει να λείπει.»
Δεν την πήρα εκείνο το βράδυ. Από πείσμα; Από φόβο; Από ντροπή; Ίσως απ’ όλα. Πήγα εγώ με τον μικρό στο νοσοκομείο παίδων στα ξημερώματα και καθώς τον κρατούσα αγκαλιά στον διάδρομο, με τη μυρωδιά από αντισηπτικό και τις μανάδες γύρω μου εξαντλημένες, ένιωσα για πρώτη φορά ότι έχανα και τις δύο γυναίκες της ζωής μου. Τη μία επειδή δεν μπορούσα να της βάλω όρια. Την άλλη επειδή την άφηνα να σηκώνει βάρη που δεν της αναλογούσαν.
Την επόμενη Κυριακή πήγα μόνος μου στη μάνα μου. Μου άνοιξε με εκείνο το ύφος το σφιγμένο.
«Ήρθες επιτέλους.»
«Ήρθα να μιλήσουμε, όχι να μαλώσουμε.»
Κάθισε απέναντί μου στην κουζίνα. Ο καφές μύριζε ελληνικό, όπως πάντα. Για λίγο ένιωσα πάλι παιδί.
«Μάνα, μας έχεις τιμωρήσει αρκετά.»
«Εγώ; Εσείς φύγατε.»
«Δεν φύγαμε από σένα. Πήγαμε στο σπίτι μας.»
«Σπίτι σας χωρίς να με ρωτήσετε. Η Ελένη σε άλλαξε.»
Εκεί λύγισα, αλλά όχι όπως παλιά.
«Όχι. Μεγάλωσα. Αυτό έγινε. Και περίμενα να χαρείς για μένα. Όχι να μας γυρίσεις την πλάτη επειδή δεν έγινε το δικό σου.»
Με κοίταζε χωρίς να μιλάει. Τα μάτια της γυάλιζαν, αλλά δεν ξέρω αν ήταν από στενοχώρια ή θυμό.
«Θέλω να έχεις θέση στη ζωή του Μάριου», της είπα. «Αλλά όχι έτσι. Όχι σαν ανταμοιβή επειδή θα υπακούσουμε.»
Δεν μου απάντησε αμέσως. Σηκώθηκε, πήγε στον νεροχύτη, έκανε πως ξεπλένει ένα φλιτζάνι ήδη καθαρό.
«Δεν ξέρω αν μπορώ», είπε τελικά.
Αυτό ήταν όλο. Όχι συγγνώμη. Όχι αγκαλιά. Μόνο αυτό.
Γύρισα σπίτι και τα είπα όλα στην Ελένη. Δεν με διέκοψε. Μόνο με άκουγε και χάιδευε τα μαλλιά του μικρού που είχε αποκοιμηθεί πάνω της.
«Και τώρα;» με ρώτησε.
Κοίταξα το τραπέζι με τους λογαριασμούς, το παιδικό ποτήρι δίπλα στο νεροχύτη, τα άπλυτα που περίμεναν. Τη ζωή μας, δηλαδή. Τη δύσκολη, τη στριμωγμένη, αλλά δική μας.
«Τώρα σταματάμε να περιμένουμε», της είπα. «Αν θέλει, η πόρτα είναι ανοιχτή. Αλλά δεν θα κρεμόμαστε άλλο.»
Δεν ήταν η τέλεια λύση. Δεν έγινε ξαφνικά εύκολο. Κόψαμε έξοδα, αλλάξαμε βάρδιες, βρήκαμε μια κυρία στη γειτονιά να κρατάει τον Μάριο κάποιες ώρες. Κουραστήκαμε πολύ. Υπήρχαν μέρες που δεν μιλούσαμε από την ένταση. Άλλες που αγκαλιαζόμασταν στην κουζίνα για δέκα δευτερόλεπτα και ήταν σαν να σωζόμασταν.
Η μάνα μου ακόμα δεν έχει έρθει στο σπίτι όσο θα ήθελα. Έχει δει τον μικρό λίγες φορές, πάντα κάπως μαζεμένα, λες και φοβάται ότι αν χαλαρώσει θα παραδεχτεί πως έκανε λάθος. Κι εγώ ακόμα πονάω γι’ αυτό. Αλλά πονάω αλλιώς πια. Πιο καθαρά.
Γιατί κάποια στιγμή πρέπει να διαλέξεις αν θα είσαι για πάντα γιος ή αν θα γίνεις στ’ αλήθεια σύζυγος και πατέρας.
Και αναρωτιέμαι ακόμα… πόσο πρέπει να κυνηγάς έναν άνθρωπο για να νιώσει οικογένεια; Και πότε λες, φτάνει, τώρα θα σώσω το σπίτι μου;