«Δώσε μου όλο τον μισθό σου»: Για χρόνια ζούσα στο ίδιο μου το σπίτι σαν να έδινα αναφορά για κάθε ευρώ και η κόρη μου το πλήρωνε σιωπηλά
«Πού πήγαν τα 18 ευρώ, Μαρία;» μου είπε, χτυπώντας με το δάχτυλο την απόδειξη πάνω στο τραπέζι της κουζίνας. «Και μη μου πεις πάλι για τυρόπιτες και απορρυπαντικά. Τα έχω βαρεθεί αυτά».
Η κόρη μας, η Ελένη, καθόταν δίπλα και έσφιγγε το κουτάλι μέσα στο πιάτο της. Δεν μιλούσε. Εγώ μόλις είχα γυρίσει από εφημερία στο δημόσιο νοσοκομείο, με πόδια πρησμένα, μάσκα ακόμα στο ένα αυτί και το κεφάλι βαρύ από φωνές, αίματα, ηλικιωμένους που ζητούσαν νερό και συγγενείς που έκλαιγαν στους διαδρόμους.
Κι όμως, το πιο δύσκολο κομμάτι της μέρας δεν ήταν η δουλειά.
Ήταν να μπω στο σπίτι.
Ο άντρας μου, ο Γιάννης, δούλευε. Δεν ήταν άνεργος, ούτε τεμπέλης. Αυτό το κάνει ακόμα πιο μπερδεμένο όταν το λες σε άλλους. «Αφού δουλεύει κι εκείνος, ποιο είναι το πρόβλημα;» μου είχε πει κάποτε η θεία μου. Το πρόβλημα ήταν ότι είχε αναλάβει εξ ολοκλήρου τα οικονομικά μας και σιγά σιγά με είχε κάνει να νιώθω σαν παιδί που ζητάει χαρτζιλίκι.
Κάθε μήνα του κατέθετα όλο τον μισθό μου. Όλο. Και μετά εκείνος μου έδινε ένα μικρό ποσό για το σπίτι, για το σούπερ μάρκετ, για τη μικρή, για κάτι έκτακτο αν προέκυπτε. Και μετά ερχόταν ο έλεγχος.
«Θέλω αποδείξεις για όλα.»
«Μα πήρα πράγματα για την Ελένη, είχε τελειώσει τα τετράδια της.»
«Πόσο έκαναν;»
«Δεν θυμάμαι ακριβώς, Γιάννη…»
«Δεν θυμάσαι; Για τα δικά μου έξοδα θυμάμαι εγώ. Εσύ γιατί δεν θυμάσαι ποτέ;»
Στην αρχή νόμιζα ότι το έκανε από άγχος. Είχαμε δάνειο, λογαριασμούς, ακρίβεια, ένα παιδί στο γυμνάσιο. Μετά νόμιζα ότι ίσως εγώ δεν ήμουν αρκετά οργανωμένη. Μετά… απλώς σταμάτησα να σκέφτομαι. Υπάκουα. Είναι φοβερό πόσο γρήγορα συνηθίζει ο άνθρωπος την ταπείνωση όταν έρχεται σε μικρές δόσεις.
Τα Χριστούγεννα πήρα το επίδομα και για μια στιγμή χάρηκα. Σκέφτηκα να πάρω στην Ελένη ένα καλό μπουφάν, γιατί ντρεπόταν πια να φοράει το περσινό, και σε μένα ένα ζευγάρι παπούτσια για τη δουλειά. Αυτά που είχα, άνοιγαν από κάτω και έμπαινε νερό.
Δεν πρόλαβα ούτε να το σκεφτώ καλά καλά.
«Θα μου το δώσεις όλο», είπε ο Γιάννης το ίδιο βράδυ. «Έχω τη δόση από το προσωπικό δάνειο.»
Τον κοίταξα. «Το δικό σου δάνειο; Αυτό που πήρες χωρίς να με ρωτήσεις;»
Σηκώθηκε απότομα από την καρέκλα.
«Δικό μου; Σπίτι δεν έχουμε; Οικογένεια δεν έχουμε; Όταν πληρώνω εγώ, είναι για όλους. Όταν παίρνεις εσύ κάτι παραπάνω, ξαφνικά είναι δικό σου;»
Η Ελένη πετάχτηκε και πήγε στο δωμάτιό της χωρίς να φάει.
Εκείνη τη στιγμή δεν φώναξα. Δεν έκλαψα. Αυτό ήταν το χειρότερο. Ένιωσα ένα κενό. Σαν να άκουσα μέσα μου μια φωνή να λέει: αυτό δεν είναι γάμος, αυτό είναι έλεγχος.
Η κόρη μου είχε αρχίσει μήνες πριν να αλλάζει. Κλεινόταν στο δωμάτιό της, έτρωγε βιαστικά, απέφευγε να φέρνει φίλες στο σπίτι. Μια μέρα τη ρώτησα τι έχει και μου είπε μόνο: «Δεν μου αρέσει όταν μιλάτε για λεφτά λες και θα γίνει καβγάς κάθε φορά». Ήταν δεκατριών και ήδη περπατούσε μέσα στο σπίτι σαν να αποφεύγει νάρκες.
Στο νοσοκομείο, μια συνάδελφος, η Σταυρούλα, με είδε να κάθομαι στο αποδυτήριο και να κοιτάω το κινητό μου χωρίς να το ανοίγω. «Τι έχεις;» με ρώτησε.
Της είπα ψέματα στην αρχή. «Τίποτα, κούραση.»
Με κοίταξε όπως κοιτάνε οι νοσηλεύτριες όταν ξέρουν ότι πονάς αλλά δεν μιλάς. Και τότε τα είπα όλα. Για τον μισθό. Για τις αποδείξεις. Για το επίδομα. Για τον φόβο που είχα μήπως, αν αντιδράσω, σταματήσει να μου δίνει χρήματα και μείνω εγώ και το παιδί ξεκρέμαστες.
Η Σταυρούλα δεν με λυπήθηκε. Ευτυχώς.
Μου είπε μόνο: «Μαρία, αυτό είναι βία. Μπορεί να μη σε χτυπάει, αλλά είναι βία».
Εκείνο το βράδυ πήρα τη Γραμμή 15900 από το αυτοκίνητο, έξω από το νοσοκομείο. Έτρεμαν τα χέρια μου τόσο πολύ που πάτησα δύο φορές λάθος τον αριθμό. Μίλησα ψιθυριστά, σαν να με άκουγε από μακριά. Η γυναίκα στην άλλη άκρη της γραμμής μίλησε ήρεμα. Δεν με πίεσε. Δεν με έκανε να νιώσω υπερβολική. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια ένιωσα ότι κάποιος βάζει όνομα σε αυτό που ζω.
Από τότε άρχισα να κρατάω κρυφά λίγα ευρώ από τα ψώνια. Δύο εδώ, πέντε εκεί. Ντρεπόμουν, λες και έκλεβα, ενώ στην πραγματικότητα προσπαθούσα να σώσω τον εαυτό μου. Τα έκρυβα μέσα σε ένα παλιό κουτί από γάζες στο ντουλάπι με τα χειμωνιάτικα.
Δεν είναι πολλά. Αλλά είναι η αρχή.
Παράλληλα άρχισα να ψάχνω. Τι δικαιούμαι. Πού μπορώ να πάω. Πώς θα φύγω με την Ελένη χωρίς να το μάθει τελευταία στιγμή και κάνει σκηνή. Γιατί θα κάνει, το ξέρω. Θα φωνάξει, θα πει ότι τον καταστρέφω, ότι είμαι αχάριστη, ότι όλα τα έκανε για το καλό μας. Ίσως για χρόνια το πίστευα κι εγώ λίγο αυτό. Τώρα όχι.
Πριν λίγες μέρες, η Ελένη με ρώτησε σιγανά στο δωμάτιό της: «Μαμά… θα είμαστε ποτέ ήρεμες;»
Δεν άντεξα. Την αγκάλιασα και της είπα «ναι», παρότι δεν ξέρω ακόμα το πότε.
Ξέρω όμως ότι δεν θέλω η κόρη μου να μεγαλώσει νομίζοντας πως αγάπη είναι να δίνεις μισθό, αποδείξεις, εξηγήσεις και να ζητάς άδεια για να αναπνεύσεις.
Τόσα χρόνια έκανα πως δεν βλέπω. Τώρα που το είδα καθαρά, πώς να κάνω πίσω;
Εσείς τι θα κάνατε στη θέση μου; Και πόσες γυναίκες άραγε ζουν έτσι, χωρίς καν να έχουν πει τη λέξη «βία» δυνατά;