«Δεν είμαι ξένος στο σπίτι σου» — Η μέρα που ο άντρας μου ξέσπασε στον πατέρα μου κι εγώ έσπασα στη μέση
«Αν είναι να μου κάνεις έλεγχο για το πόσο ψωμί έφαγα, πες το καθαρά, κύριε Στέλιο!» φώναξε ο Γιάννης και πέταξε το ποτήρι στον νεροχύτη τόσο δυνατά που ράγισε.
Η μητέρα μου, η Μαρία, πάγωσε με την πετσέτα στο χέρι. Ο πατέρας μου σηκώθηκε αργά από την καρέκλα, εκείνο το αργό που είναι πιο τρομακτικό από φωνή. Κι εγώ στεκόμουν στη μέση της κουζίνας, ξυπόλυτη, με την καρδιά να χτυπάει στα αυτιά μου, και σκεφτόμουν μόνο ένα πράγμα: αυτό το σπίτι, που ήταν κάποτε το καταφύγιό μου, είχε γίνει πεδίο μάχης.
Γυρίσαμε στο Παγκράτι πριν από οχτώ μήνες. Εγώ και ο Γιάννης χάσαμε τις δουλειές μας μέσα σε τρεις εβδομάδες. Εγώ δούλευα σε μικρό τουριστικό γραφείο στο Σύνταγμα, εκείνος σε αποθήκη εταιρείας ειδών εστίασης στον Ρέντη. Πρώτα ήρθε η μείωση, μετά η καθυστέρηση, μετά το «θα σας ενημερώσουμε». Μας ενημέρωσαν, ναι. Ότι δεν μας χρειάζονταν άλλο.
Το ενοίκιο στο δυάρι μας στον Νέο Κόσμο έτρεχε. Η κάρτα είχε σχεδόν γεμίσει. Η ΔΕΗ ερχόταν σαν απειλή. Στην αρχή κάναμε τους δυνατούς. «Θα βρούμε κάτι γρήγορα», λέγαμε. Μετά αρχίσαμε να κόβουμε τα πάντα. Καφέ απ’ έξω, τέλος. Βενζίνη, μόνο αν ήταν ανάγκη. Κρέας, μία φορά την εβδομάδα. Κι ύστερα ήρθε η στιγμή που καθίσαμε στο σκοτεινό σαλόνι, χωρίς να ανοίγουμε ούτε το air condition, και κοιταχτήκαμε σαν ξένοι.
«Να πάμε για λίγο στους δικούς σου», είπα σιγά.
Ο Γιάννης δεν απάντησε αμέσως. Έτριψε το πρόσωπό του και κοίταξε κάτω.
«Δεν θέλω να με λυπούνται.»
«Δεν είναι λύπηση. Είναι βοήθεια.»
«Για σένα μπορεί.»
Οι γονείς μου δεν το σκέφτηκαν δεύτερη φορά. «Το σπίτι είναι μεγάλο», είπε η μάνα μου. «Θα μείνετε όσο χρειαστεί.» Ο πατέρας μου κουβάλησε ο ίδιος τις κούτες. Έβαλε τον Γιάννη στον ώμο και του είπε: «Οικογένεια είμαστε. Στα δύσκολα φαίνεται.»
Εκείνη την ώρα ήθελα να κλάψω από ανακούφιση.
Τον πρώτο μήνα προσπαθούσαμε όλοι να είμαστε προσεκτικοί. Εγώ βοηθούσα στο μαγείρεμα, στο σκούπισμα, στα πάντα. Ο Γιάννης έβγαινε πρωί πρωί για βιογραφικά, γύριζε κουρασμένος και σφιγμένος. Η μάνα μου άφηνε ταπεράκια στο τραπέζι και έκανε πως δεν βλέπει ότι εκείνος ντρεπόταν να φάει. Ο πατέρας μου του έλεγε συνέχεια για κάτι γνωστούς, κάτι «να μιλήσω σε έναν φίλο», κι αυτό τον τσάκιζε πιο πολύ.
«Δεν είμαι άχρηστος, Ελένη», μου είπε ένα βράδυ στο παλιό μου παιδικό δωμάτιο, ψιθυριστά για να μην ακούνε. «Αλλά έτσι με κάνουν να νιώθω.»
«Δεν στο κάνουν επίτηδες.»
«Ναι, αλλά το κάνουν.»
Άρχισαν τα μικρά. Ο πατέρας μου ήθελε ησυχία μετά τις έντεκα. Η μάνα μου ήθελε «να ξέρει» αν θα φάμε σπίτι. Ο Γιάννης νευρίαζε αν του έλεγε να μη καπνίζει στο μπαλκόνι όταν ήταν απλωμένα τα ρούχα. Εγώ ήμουν συνέχεια διαιτητής.
«Ο Γιάννης δεν είναι παιδί», έλεγα στη μάνα μου.
«Και εγώ δεν είμαι ξενοδόχος», μου απαντούσε κοφτά, και μετά τύψεις, σιωπή, πιάτα που χτυπούσαν λίγο πιο δυνατά στον νεροχύτη.
Τα βράδια ο άντρας μου ξενυχτούσε με το κινητό, αγγελίες, emails, άκυρες συνεντεύξεις. Κάθε «θα σας καλέσουμε» ήταν ένα μικρό μαχαίρι. Κάθε πρωί ξυπνούσε πιο βαρύς. Άρχισε να πετάει σπόντες. Για τον καφέ που αγόρασε ο πατέρας μου. Για το ρεύμα που «πληρώνουν άλλοι». Για το ότι εγώ, λέει, είχα βολευτεί.
Αυτό πόνεσε πιο πολύ.
«Βολεύτηκα; Σοβαρά;» του είπα μια μέρα στο μπάνιο, με το νερό να τρέχει για να μη μας ακούνε. «Νομίζεις μου αρέσει να είμαι τριάντα δύο χρονών και να μένω πάλι στο δωμάτιο με τις αφίσες που ξέχασα να κατεβάσω;»
Με κοίταξε και για λίγο μαλάκωσε. Μετά ξανάκλεισε.
«Εσύ τουλάχιστον εδώ ανήκεις.»
Εγώ όμως δεν ανήκα πουθενά. Ούτε εκεί, ούτε δίπλα του πια όπως πριν.
Το χειρότερο βράδυ ήρθε από το τίποτα. Ο πατέρας μου είπε απλά να προσέχουμε λίγο «τα έξοδα του σπιτιού» γιατί είχε ανέβει το σούπερ μάρκετ και ο λογαριασμός του ρεύματος. Δεν το είπε άσχημα. Αλήθεια. Αλλά ο Γιάννης πετάχτηκε σαν ελατήριο.
«Να σας τα δώσω τώρα; Να ανοίξω το πορτοφόλι με τα λεφτά που δεν έχω;»
«Γιάννη, δεν είπα αυτό», είπε ο πατέρας μου.
«Όλο αυτό λέτε μήνες τώρα. Με τρόπο. Με βλέμματα. Με μισόλογα.»
Η μάνα μου μπήκε στη μέση. «Παιδί μου, όλα για καλό τα λέμε.»
«Μη με λες παιδί σου!» φώναξε εκείνος. «Δεν είμαι το παιδί σας. Ο άντρας της Ελένης είμαι.»
Μετά ήρθε εκείνο το ποτήρι. Η ρωγμή. Η σιωπή.
Ο πατέρας μου τον κοίταξε ίσια.
«Αύριο το πρωί θα μιλήσουμε ήρεμα. Απόψε όχι.»
Ο Γιάννης πήρε το μπουφάν του και βγήκε. Έτρεξα πίσω του μέχρι την είσοδο της πολυκατοικίας.
«Πού πας;»
«Να πάρω αέρα γιατί θα πνιγώ εδώ μέσα.»
«Κι εγώ;» του είπα. «Εγώ πού να πάρω αέρα;»
Γύρισε, με κοίταξε, και για πρώτη φορά τον είδα όχι θυμωμένο. Σπασμένο τον είδα.
Δύο εβδομάδες μετά βρήκα πρώτη εγώ δουλειά. Σε γραμματειακή υποστήριξη σε διαγνωστικό κέντρο στον Βύρωνα. Δεν ήταν όνειρο, αλλά ήταν μισθός. Έναν μήνα μετά βρήκε κι ο Γιάννης θέση σε συνεργείο ανελκυστήρων μέσω ενός ξαδέρφου του. Γύρισε σπίτι με το χαρτί της πρόσληψης στα χέρια και δεν μίλησε. Μόνο κάθισε στην άκρη του κρεβατιού και έκλαψε. Σιωπηλά. Σαν να ντρεπόταν ακόμα και γι’ αυτό.
Φύγαμε τρεις μήνες αργότερα για ένα μικρό ημιυπόγειο στον Άγιο Δημήτριο. Υγρασία λίγο, στενό μπαλκονάκι, παλιές ντουλάπες. Όταν έκλεισε η πόρτα πίσω μας το πρώτο βράδυ, κοιταχτήκαμε και ανασάναμε σαν να βγήκαμε από νερό.
Οι γονείς μου έμειναν πίσω στο διαμέρισμα του Παγκρατίου πιο ήσυχοι, αλλά και κάπως άδειοι. Η μάνα μου ακόμα μου δίνει τάπερ. Ο πατέρας μου ακόμα ρωτάει τον Γιάννη για τη δουλειά, αλλά πιο προσεκτικά τώρα. Κι εγώ καμιά φορά αναρωτιέμαι αν μας έσωσαν ή αν, χωρίς να το θέλουν, μας κράτησαν περισσότερο πληγωμένους μέσα στην εξάρτηση.
Γιατί η αγάπη όταν γίνεται στέγη, φαγητό και λεφτά, καμιά φορά βαραίνει πιο πολύ απ’ όσο αντέχει ένας γάμος.
Εσείς τι λέτε; Οι γονείς μου μάς βοήθησαν πραγματικά ή μας άφησαν, άθελά τους, να μικρύνουμε μέσα στο ίδιο τους το σπίτι;
Και τελικά, μέχρι πού είναι στήριξη και από πού αρχίζει η ασφυξία;