«Μου είπε πως δεν θα πάρει ποτέ το κλειδί από τη μάνα του — κι εκείνο το βράδυ έφυγε από το σπίτι μας»
«Πάλι ανάποδα τα έχεις βάλει τα πουκάμισα του Κώστα. Θα τσαλακωθούν όλα.»
Γύρισα από τη βραδινή βάρδια με μάτια που έκαιγαν από την κούραση, και τη βρήκα στην κουζίνα μου. Στην κουζίνα μου. Με την τσάντα της ακουμπισμένη στην καρέκλα, την κατσαρόλα ανοιχτή και το βλέμμα εκείνο, το γνωστό, που έψαχνε τι άλλο κάνω λάθος.
Ο μικρός, ο Σπύρος, καθόταν στο τραπεζάκι και έτρωγε ψωμί με φέτα.
«Μαμά, η γιαγιά είπε ότι το φαγητό σου δεν έχει γεύση», μου είπε αθώα.
Εκείνη ούτε που κοκκίνισε.
«Ε, παιδί μου, αλήθεια είπα. Λίγο αλάτι δεν έβλαψε κανέναν.»
Κάτι έσπασε μέσα μου τότε. Όχι με θόρυβο. Ήσυχα. Σαν ένα ποτήρι που ραγίζει από μέσα.
Μέναμε στου Ζωγράφου, σε ένα διαμέρισμα μικρό αλλά δικό μας. Δουλεμένο με δόσεις, με βάρδιες, με στερήσεις, με εκείνα τα «δεν πειράζει, θα το πάρουμε του χρόνου». Εγώ δούλευα σε ιδιωτικό διαγνωστικό κέντρο. Ο Κώστας σε κατάστημα με ηλεκτρικά στην Καλλιθέα. Τα λεφτά δεν περίσσευαν. Ούτε η ενέργεια.
Κι όμως, η πεθερά μου, η κυρία Τασία, ερχόταν σχεδόν κάθε μέρα από τα Πατήσια με το λεωφορείο, λες και είχε βάρδια κι εκείνη στο σπίτι μας. Άνοιγε ντουλάπια. Έλεγχε το ψυγείο. Μου έκανε παρατηρήσεις για το πώς διπλώνω τις πετσέτες, για το αν το μπαλκόνι είχε σκόνη, για το ότι ο Σπύρος φοράει «λεπτή φανέλα για την εποχή».
Στην αρχή το κατάπια. Μετά το κατάπια ξανά. Μετά άρχισα να πνίγομαι.
Ο Κώστας έλεγε πάντα το ίδιο.
«Έλα μωρέ, η μάνα μου είναι. Να βοηθήσει θέλει.»
Βοήθεια; Να μπαίνει με κλειδί ενώ κοιμόμουν μετά τη νύχτα; Να με ξυπνάει με ηλεκτρική σκούπα γιατί «δεν γίνεται σπίτι με παιδί να είναι έτσι»; Να λέει μπροστά στον γιο μου «η μάνα σου είναι καλή κοπέλα, αλλά σπίτι δεν έμαθε να κρατάει»;
Μια Κυριακή, ενώ έστρωνα τραπέζι, την είδα να ψάχνει το συρτάρι με τους λογαριασμούς.
«Τι κάνετε εκεί;» τη ρώτησα.
Σήκωσε το κεφάλι ατάραχη.
«Βρήκα ειδοποίηση από την τράπεζα. Είπα να δω μη σας έχουν πάρει από κάτω τα χρέη και δεν το λέτε.»
Ένιωσα το πρόσωπό μου να καίει.
«Αυτό δεν σας αφορά.»
«Αφορά τον γιο μου.»
Εκεί το αποφάσισα. Αν δεν μιλούσα τότε, δεν θα μιλούσα ποτέ.
Το ίδιο βράδυ, όταν κοιμήθηκε ο Σπύρος, είπα στον Κώστα όσο πιο ήρεμα μπορούσα:
«Θέλω να πάρουμε πίσω το δεύτερο κλειδί από τη μητέρα σου.»
Πάγωσε.
«Τι;»
«Δεν λέω να μην έρχεται. Λέω να έρχεται όταν τη θέλουμε, όταν τη βολεύουμε, όταν την καλέσουμε. Δεν αντέχω άλλο να μπαίνει όποτε θέλει.»
Άφησε το ποτήρι τόσο απότομα που χύθηκε νερό στο τραπεζάκι.
«Δεν θα σηκώσεις εσύ κουβέντα στη μάνα μου.»
«Δεν σηκώνω κουβέντα. Βάζω όριο στο σπίτι μου.»
«Στο σπίτι μας!» φώναξε.
«Ωραία. Στο σπίτι μας τότε. Και στο σπίτι μας δεν γίνεται να έχει κλειδί όποιος θέλει.»
Γέλασε νευρικά. Εκείνο το γέλιο το θυμάμαι ακόμα.
«Μιλάς για τη μάνα μου σαν να είναι ξένη.»
«Όταν μπαίνει χωρίς να χτυπήσει, ναι, έτσι νιώθω. Σαν ξένη μέσα στο ίδιο μου το σπίτι.»
Σηκώθηκε, πήγε στην κρεβατοκάμαρα και άρχισε να πετάει ρούχα σε μια σακούλα. Έμεινα να τον κοιτάω. Στην αρχή νόμιζα πως κάνει θέατρο. Μετά είδα τα χέρια του να τρέμουν.
«Αν είναι να μου βάζεις να διαλέξω ανάμεσα σε εσένα και τη μάνα μου, διάλεξες λάθος.»
«Εγώ; Εγώ σε έβαλα;»
Δεν μου απάντησε. Μόνο πήρε τη σακούλα και έφυγε. Άκουσα την πόρτα να κλείνει και μετά από λίγα δευτερόλεπτα το ασανσέρ.
Κάθισα στον καναπέ και έμεινα ακίνητη. Ούτε έκλαψα αμέσως. Μόνο κοίταζα το κλειδί του σπιτιού πάνω στο τραπέζι και σκεφτόμουν ότι ένα μικρό μεταλλικό πράγμα είχε ανοίξει όλο το πρόβλημα που κρύβαμε χρόνια.
Τις επόμενες μέρες έγινε το αναμενόμενο. Τηλέφωνα από τη θεία του, από την αδερφή του, από μια ξαδέρφη που είχα να δω από τη βάφτιση του Σπύρου.
«Δεν διώχνουν έτσι μια μάνα.»
«Οι νύφες σήμερα δεν θέλουν πεθερές.»
«Λίγη υπομονή ήθελε, κορίτσι μου.»
Υπομονή είχα κάνει. Πολλή. Εκεί που δεν είχα άλλο ήταν στην ακύρωση. Στο να μιλάω και να ακούω πάντα πως υπερβάλλω. Στο να με βλέπουν όλοι σαν την κακιά, επειδή ήθελα να μπορώ να κοιμηθώ, να μεγαλώσω το παιδί μου χωρίς επιτροπή, να ανοίγω την πόρτα και να ξέρω ποιος μπαίνει.
Ο Κώστας έμεινε στη μάνα του σχεδόν τρεις εβδομάδες. Μιλούσαμε μόνο για τον Σπύρο. Κοφτά. Ξένα σχεδόν.
Όταν ήρθε να τον πάρει ένα απόγευμα, τον σταμάτησα στην είσοδο.
«Ένα πράγμα μόνο. Ή πάμε σε σύμβουλο οικογενειακής θεραπείας ή τελειώσαμε.»
Με κοίταξε σαν να μην με αναγνώριζε.
«Θα μας πει ένας ξένος τι θα κάνουμε με τη μάνα μου;»
«Όχι. Θα μας βοηθήσει να δούμε αν είμαστε ζευγάρι ή αν είμαστε τρεις μέσα σε αυτόν τον γάμο.»
Δεν απάντησε αμέσως. Κατέβασε τα μάτια. Για πρώτη φορά δεν είχε θυμό, μόνο κούραση. Ίσως και φόβο.
Πήγαμε τελικά. Στην πρώτη συνεδρία δεν άντεξα και έκλαψα. Όχι για την πεθερά μου. Για μένα. Για το πόσο καιρό είχα μάθει να μικραίνω για να χωράνε όλοι οι άλλοι. Ο Κώστας στην αρχή αμυνόταν. Έλεγε «έτσι μεγάλωσα», «η μάνα μου τα έκανε όλα για μας», «δεν θέλω να την πληγώσω». Και τον άκουγα και σκεφτόμουν, ναι, αλλά εμένα; Εμένα ποιος δεν θέλει να με πληγώσει;
Ακόμα δεν έχω το τέλειο τέλος να πω. Δεν λύθηκαν όλα με ένα μαγικό ραντεβού. Η κυρία Τασία θύμωσε όταν έμαθε ότι πήγαμε σε ειδικό. Είπε πως την βγάλαμε τρελή. Ο Κώστας ακόμα παλεύει να πει στη μάνα του «όχι» χωρίς να νιώθει προδότης. Κι εγώ ακόμα παλεύω με τις ενοχές.
Αλλά το κλειδί γύρισε πίσω. Και για πρώτη φορά, όταν ακούω το κουδούνι, δεν πετάγεται η καρδιά μου.
Ίσως κάποιοι να πουν ότι έκανα πόλεμο για ένα κλειδί. Μόνο που δεν ήταν ποτέ για το κλειδί. Ήταν για τον σεβασμό.
Εσείς τι θα κάνατε στη θέση μου; Έβαλα όριο ή έγινα όντως η «κακιά νύφη» που όλοι είπαν;