«Μην έρθεις έτσι, μαμά…» — Η μέρα που η κόρη μου ντράπηκε για μένα μπροστά στα πεθερικά της στην Κηφισιά
«Μαμά, σε παρακαλώ, μην έρθεις με αυτό το φόρεμα. Είναι λίγο… πολύ απλό.»
Το είπε χαμηλόφωνα, στην είσοδο της πολυκατοικίας της στην Κηφισιά, αλλά εγώ το άκουσα σαν χαστούκι. Κρατούσα ένα ταψί παστίτσιο, ακόμα ζεστό. Είχα ξυπνήσει από τις έξι για να το φτιάξω, γιατί η Ελένη μικρή αυτό ζητούσε πάντα στις δύσκολες μέρες της. Και εκείνη, αντί να με αγκαλιάσει, κοίταζε το φόρεμά μου.
«Αν θέλεις, μπορώ να φύγω», της είπα.
Πάγωσε για ένα δευτερόλεπτο.
«Μην το κάνεις θέμα τώρα. Απλώς… είναι οι γονείς του Στέφανου πάνω.»
Οι γονείς του Στέφανου. Λες και εγώ τι ήμουν; Η καθαρίστρια της ζωής της;
Μπήκα μέσα χωρίς άλλη κουβέντα. Το σπίτι έλαμπε. Μάρμαρο, γυαλιστερή κουζίνα, βαριά κουρτίνα, λουλούδια παντού. Εγώ μεγάλωσα την Ελένη σε δυάρι στα Πατήσια, με υγρασία τον χειμώνα και ανεμιστήρα που έκανε θόρυβο το καλοκαίρι. Δούλευα σε φούρνο το πρωί και δύο φορές την εβδομάδα καθάριζα σκάλες για έξτρα μεροκάματο. Ο πατέρας της είχε φύγει όταν εκείνη ήταν επτά. «Δεν μπορώ άλλο», είχε πει. Εγώ, όμως, μπορούσα. Ή έπρεπε.
Στο σαλόνι, η πεθερά της, η κυρία Δανάη, με κοίταξε από πάνω μέχρι κάτω με εκείνο το χαμόγελο που δεν είναι χαμόγελο.
«Α, η μαμά της Ελένης. Τι ωραίο, έφερε και φαγητό. Πολύ… σπιτικό.»
«Ναι», είπα. «Σπιτικό είναι.»
Ο Στέφανος ούτε κρύο ούτε ζέστη. Καλό παιδί φαινόταν στην αρχή, αλλά από τότε που μπήκε στη μέση η οικογένειά του, όλο και λιγότερο μιλούσε. Σαν να είχε μάθει ότι η σιωπή βολεύει τους πάντες.
Καθίσαμε στο τραπέζι. Μιλούσαν για διακοπές στη Μύκονο, για ένα οικόπεδο στην Εκάλη, για ανθρώπους που εγώ δεν ήξερα και ούτε με ένοιαζε να ξέρω. Κάποια στιγμή η κυρία Δανάη είπε:
«Η Ελένη προσαρμόστηκε πολύ γρήγορα. Έχει ποιότητα. Ευτυχώς.»
Ευτυχώς. Το άκουσα. Και η Ελένη το άκουσε. Δεν είπε τίποτα.
Ούτε τότε μίλησα. Έσφιξα μόνο το πιρούνι μου.
Αυτό γινόταν μήνες. Στις γιορτές με ήθελαν, αλλά όχι πολύ. Στα γενέθλια με καλούσαν, αλλά τελευταία στιγμή. Η Ελένη απαντούσε στα μηνύματά μου μετά από ώρες. Μερικές φορές μετά από μέρες.
«Έχω υποχρεώσεις, μαμά. Δεν είναι όπως παλιά.»
Σαν να της ζητούσα χάρη που ήθελα να ακούσω τη φωνή της.
Μια φορά της πήγα λάδι από το χωριό της νονάς μου και τυρόπιτα που έφτιαξα μόνη μου. Άνοιξε την πόρτα, με φίλησε βιαστικά και ψιθύρισε:
«Την άλλη φορά πάρε με πρώτα τηλέφωνο. Έχουμε κόσμο.»
Είδα πίσω της δύο γυναίκες καλοντυμένες, με βλέμμα περίεργο. Ένιωσα σαν να έπιασα χώρο που δεν μου ανήκε.
Γύρισα σπίτι με το άδειο ταψί και έβαλα τα κλάματα στην κουζίνα. Όχι δυνατά. Από αυτά τα κλάματα που βγαίνουν χωρίς ήχο και σε πνίγουν πιο πολύ.
Κι όμως, δεν της γύρισα την πλάτη. Όταν έπαθε γρίπη, εγώ πήγα και της έβρασα κοτόσουπα. Όταν ο Στέφανος έλειπε για δουλειές, εγώ της κρατούσα συντροφιά. Όταν έμεινε έγκυος και φοβήθηκε τους πρώτους μήνες, εγώ ήμουν εκεί. Με το λεωφορείο, με τα τάπερ, με τα χέρια μου που είχαν σκάσει από τις δουλειές, αλλά ήμουν εκεί.
Η μεγάλη στροφή ήρθε ένα βράδυ του Νοέμβρη. Με πήρε τηλέφωνο στις έντεκα.
«Μαμά… μπορείς να έρθεις;»
Η φωνή της έτρεμε.
Πήγα όπως ήμουν, με ζακέτα πάνω από τη νυχτικιά σχεδόν. Τη βρήκα μόνη, στον καναπέ, βαμμένη να έχει τρέξει από τα δάκρυα.
«Τι έγινε; Πού είναι ο Στέφανος;»
Με κοίταξε σαν μικρό παιδί.
«Έφυγε. Μαλώσαμε με όλους. Με τη μάνα του, με εκείνον… Μου είπαν ότι δεν είμαι αρκετά “σωστή” για την εικόνα της οικογένειας. Ότι εκτέθηκα γιατί είπα πως θέλω να μεγαλώσω το παιδί πιο απλά, χωρίς νταντάδες και επιδείξεις. Και ο Στέφανος… δεν με στήριξε.»
Κάθισα δίπλα της. Δεν μίλησα αμέσως.
«Και τώρα θυμήθηκες εμένα;» της είπα σιγά.
Έβαλε τα χέρια στο πρόσωπό της.
«Το ξέρω. Το ξέρω, μαμά. Σου φέρθηκα άσχημα. Ντρεπόμουν. Όχι για σένα… για μένα ντρεπόμουν τελικά. Προσπαθούσα τόσο πολύ να χωρέσω εκεί μέσα, που έσπρωξα έξω τον μόνο άνθρωπο που δεν με έκανε ποτέ να νιώσω λίγη.»
Εκεί λύγισα. Γιατί όσο θυμωμένη κι αν ήμουν, αυτό το παιδί το είχα κρατήσει άγρυπνες νύχτες με πυρετό, το είχα ταΐσει τελευταίο κομμάτι ψωμί για να χορτάσει. Δεν γίνεται η μάνα να ξεμάθει έτσι εύκολα την καρδιά της.
Την αγκάλιασα και έκλαψε πάνω μου όπως όταν ήταν δεκατριών και την είχαν κοροϊδέψει στο σχολείο για τα φτηνά της παπούτσια.
«Συγγνώμη», έλεγε ξανά και ξανά. «Συγγνώμη.»
Τις επόμενες εβδομάδες δεν έγιναν θαύματα. Αυτά είναι για τις ταινίες. Έγιναν όμως μικρά πράγματα. Με έπαιρνε κάθε μέρα τηλέφωνο. Ήρθε σπίτι μου, κάθισε στην παλιά μας κουζίνα και έφαγε φασολάκια με ψωμί και φέτα χωρίς να κοιτάει το ρολόι. Μου είπε πως θα βάλει όρια. Πως δεν θέλει άλλο να ζει για τα μάτια του κόσμου.
Με τον Στέφανο προσπαθούν ακόμα. Δεν ξέρω αν θα τα βρουν. Ξέρω μόνο ότι για πρώτη φορά μετά από χρόνια η κόρη μου με κοίταξε στα μάτια χωρίς αμηχανία.
Και αυτό, να σας πω την αλήθεια, για μένα ήταν πιο ακριβό κι από όλα τα σαλόνια της Κηφισιάς.
Τελικά πόσο εύκολα χάνει ένας άνθρωπος τον εαυτό του για να τον αποδεχτούν οι άλλοι;
Και όταν καταλάβει το λάθος, άραγε προλαβαίνει πάντα να γυρίσει πίσω;