Το βράδυ που μπήκαν σπίτι μου, κατάλαβα πως δεν μπορούσα άλλο να παίζω και πατέρα και μάνα μόνος
«Μπαμπά, έλα σπίτι τώρα. Έσπασαν την πόρτα».
Η φωνή του Στέλιου έτρεμε, αλλά προσπαθούσε να το παίξει δυνατός. Από πίσω άκουγα τη μικρή τη Νεφέλη να κλαίει με λυγμούς και τον Πέτρο να φωνάζει «μην κλείνεις το τηλέφωνο, μπαμπά». Εκείνη την ώρα ήμουν στη νυχτερινή βάρδια, σε μια αποθήκη στον Ασπρόπυργο, με το πορτοκαλί γιλέκο ακόμα πάνω μου και τα χέρια βρώμικα από τις παλέτες. Για δύο δευτερόλεπτα πάγωσα. Μετά άρχισα να τρέχω χωρίς να ξέρω πού πατάω.
«Κλειδωθήκατε μέσα; Πείτε μου!»
«Στο δωμάτιο είμαστε. Ήρθε η κυρία Βάσω από δίπλα. Η αστυνομία είναι κάτω…»
Δεν θυμάμαι πώς έφτασα. Θυμάμαι μόνο τα φώτα της πολυκατοικίας, τη σπασμένη κλειδαριά, τα συρτάρια πεταμένα κάτω και τη Βάσω με τη ρόμπα να κρατάει αγκαλιά τη Νεφέλη σαν να ήταν δικό της παιδί. Ο Στέλιος στεκόταν όρθιος, άσπρος σαν πανί, και προσπαθούσε να μη με κοιτάξει στα μάτια.
Τον αγκάλιασα πρώτο.
«Καλά έκανες, αγόρι μου. Καλά έκανες.»
Και μέσα μου ένιωθα να με τρυπάει κάτι. Γιατί δεν έπρεπε να είναι εκείνος ο «μεγάλος» του σπιτιού. Ήταν δεκαπέντε χρονών. Δεκαπέντε. Κι εγώ του είχα μάθει να βάζει τα μικρά για ύπνο, να ζεσταίνει φαγητό, να λέει ψέματα πως όλα είναι εντάξει όταν εγώ έλειπα ως τα ξημερώματα.
Η γυναίκα μου, η Μαρία, έφυγε πριν τρία χρόνια από καρκίνο. Μέσα σε οκτώ μήνες την είδα να λιώνει. Από τότε δεν είχα χρόνο να πενθήσω. Το πρωί έτρεχα, το μεσημέρι μαγείρευα όπως όπως, το απόγευμα άπλωνα ρούχα, το βράδυ δούλευα. Ενοίκιο, ρεύμα, φροντιστήριο του Στέλιου που το κόψαμε, πάνες της μικρής παλιά, μετά φάρμακα του μικρού όταν πάθαινε βρογχικά. Όλα σε μια μόνιμη τσίτα. Οι δικοί μου μού έλεγαν να αφήνω τα παιδιά σ’ εκείνους τα βράδια.
«Δεν θέλω να σας φορτώνω», τους έλεγα.
Ο πατέρας μου θύμωνε.
«Δεν μας φορτώνεις, Δημήτρη. Παιδιά σου είναι, εγγόνια μας είναι».
Αλλά εγώ ήμουν πεισματάρης. Και λίγο χαζός, αν θέλω να λέω αλήθεια. Νόμιζα πως αν ζητήσω βοήθεια, απέτυχα σαν πατέρας.
Δυο μέρες μετά τη διάρρηξη, με πήραν τηλέφωνο από την εισαγγελία ανηλίκων. Νόμιζα πως άκουσα λάθος.
«Κύριε Δημήτρη, έχει ενημερωθεί η υπηρεσία για το περιστατικό και θα χρειαστεί να συνεργαστείτε με κοινωνική λειτουργό σχετικά με τις συνθήκες φύλαξης των ανηλίκων.»
«Τι σημαίνει αυτό;» ρώτησα. «Ότι είμαι κακός πατέρας;»
Η φωνή στην άλλη άκρη έμεινε ψύχραιμη.
«Σημαίνει ότι έγινε ένα σοβαρό συμβάν και οφείλουμε να δούμε αν τα παιδιά μένουν χωρίς κατάλληλη επίβλεψη.»
Έκλεισα το τηλέφωνο και μου ήρθε να σπάσω τον τοίχο. Όχι από θυμό σ’ εκείνους. Από ντροπή. Από φόβο. Από εκείνο το αίσθημα ότι ό,τι παλεύεις να κρατήσεις, μπορεί να σου γλιστρήσει από τα χέρια μέσα σε μια στιγμή.
Το βράδυ ο Στέλιος με βρήκε στην κουζίνα, να κάθομαι στο σκοτάδι.
«Μπαμπά…»
«Συγγνώμη», του είπα πριν μιλήσει. «Συγγνώμη που σε έκανα να σηκώνεις πράγματα που δεν είναι για την ηλικία σου.»
Κατέβασε το κεφάλι.
«Δεν φταις μόνο εσύ.»
«Ποιος άλλος φταίει;»
«Κι εγώ σου έλεγα ότι μπορώ. Για να μην αγχώνεσαι.»
Αυτό με αποτέλειωσε. Γιατί κατάλαβα πως το παιδί μου δεν μεγάλωνε απλώς απότομα. Προσπαθούσε να με προστατεύσει κιόλας.
Η κοινωνική λειτουργός ήρθε σπίτι μας την επόμενη εβδομάδα. Μίλησε ήρεμα, κοίταξε τα δωμάτια, ρώτησε για τα ωράριά μου, για το σχολείο των παιδιών, για συγγενείς. Η Νεφέλη είχε κολλήσει πάνω μου και δεν με άφηνε ούτε να πάω στο μπάνιο μόνος. Ο μικρός, ο Αντώνης, πεταγόταν κάθε βράδυ στον ύπνο του. Η Ειρήνη, που ήταν εννιά, άρχισε να βρέχει πάλι το κρεβάτι της. Αυτά δεν τα βλέπει ο κόσμος όταν λέει «έλα μωρέ, μια διάρρηξη ήταν». Δεν είναι ποτέ μόνο αυτό.
Το ίδιο απόγευμα πήγα στους γονείς μου. Η μάνα μου άνοιξε την πόρτα και πριν μιλήσω, έβαλα τα κλάματα. Σαν παιδί. Κανονικά.
«Δεν τα βγάζω πέρα», της είπα. «Δεν μπορώ άλλο μόνος.»
Με κράτησε από το πρόσωπο.
«Επιτέλους το είπες.»
Από εκείνη τη μέρα αλλάξαμε τα πάντα. Τα βράδια που έχω βάρδια, τα παιδιά μένουν στους γονείς μου ή έρχεται η αδερφή μου σπίτι. Η κυρία Βάσω από δίπλα κρατάει κλειδί για ώρα ανάγκης. Ο κύριος Μανώλης από τον τρίτο παίρνει τον Αντώνη μαζί του στο σχολείο όταν εγώ δεν προλαβαίνω. Εγώ πάλι έκοψα ό,τι έξτρα με διέλυε, έστω κι αν στενεύουν κι άλλο τα οικονομικά. Τι να το κάνω το μεροκάματο αν χάνω τα παιδιά μου σιγά σιγά μπροστά μου;
Δεν έγινε ξαφνικά εύκολο. Κάθε άλλο. Ακόμα μετράω τα ψιλά στο σούπερ μάρκετ. Ακόμα νιώθω τύψεις όταν λείπω. Ακόμα ο Στέλιος πετάγεται στον ήχο από το ασανσέρ τη νύχτα. Αλλά τώρα, τουλάχιστον, δεν το παίζω ήρωας. Γιατί ο ήρωας στο τέλος μένει μόνος του, κι εγώ δεν έχω το δικαίωμα να μείνω μόνος όταν έχω τέσσερα παιδιά που με κοιτάνε για να νιώσουν ασφαλή.
Τελικά, η βοήθεια δεν σε μικραίνει. Σε σώζει. Εγώ άργησα να το καταλάβω.
Πείτε μου ειλικρινά, εσείς θα ζητούσατε βοήθεια νωρίτερα ή θα σας έτρωγε κι εσάς αυτή η περηφάνια;
Και πότε ένας γονιός παλεύει γενναία μόνος, και πότε απλώς βάζει τα παιδιά του να πληρώσουν το τίμημα;