«Μένω στο σπίτι της πεθεράς μου στην Αθήνα και μια μέρα έσπασα: “Δεν αντέχω άλλο να νιώθω ξένη μέσα στην ίδια μου την κουζίνα”»
«Ποιος έβαλε τα ποτήρια εδώ;» φώναξε η πεθερά μου από την κουζίνα, κι εγώ πάγωσα με το σφουγγάρι στο χέρι. «Δεν βρίσκω τίποτα μέσα στο ίδιο μου το σπίτι!»
Γύρισα και την κοίταξα. Ήταν στην πόρτα με την ποδιά της, τα χέρια στη μέση, το βλέμμα εκείνο το κοφτερό που με έκανε πάντα να νιώθω σαν μαθήτρια που την έπιασαν να κάνει λάθος. Ο άντρας μου, ο Μανώλης, ήταν στο σαλόνι και έκανε πως χαζεύει το κινητό του. Όπως πάντα.
Μένουμε στο διαμέρισμά της στα Πατήσια εδώ και ενάμιση χρόνο. Ένα παλιό δυάρι, με στενό μπαλκόνι που βλέπει σε απέναντι πολυκατοικία και μια κουζίνα τόσο μικρή που αν ανοίξεις το φούρνο πρέπει να κάνεις στην άκρη. Δεν ήθελα ποτέ να μείνω εκεί. Αλλά με τους μισθούς μας; Εγώ σε φαρμακείο, ο Μανώλης σε αποθήκη, ενοίκια στα ύψη, λογαριασμοί, σούπερ μάρκετ… δεν βγαίναμε. Κι έτσι δεχτήκαμε «προσωρινά». Το προσωρινό έγινε ζωή.
Από την πρώτη μέρα, τίποτα δεν ήταν δικό μου. Ούτε καν το πού μπαίνουν τα κουτάλια.
«Τα πιάτα τα σκουπίζουμε αμέσως, δεν τα αφήνουμε να στραγγίζουν σαν φοιτητές.»
«Το τραπεζομάντιλο αυτό είναι για Κυριακές, όχι για κάθε μέρα.»
«Τον κιμά τον κάνεις πολύ στεγνό. Ο Μανώλης από μικρός τον τρώει αλλιώς.»
Στην αρχή χαμογελούσα. Έλεγα, εντάξει, είναι το σπίτι της, μεγαλύτερη γυναίκα, έχει μάθει αλλιώς. Μετά άρχισα να σφίγγομαι. Να ανοίγω ντουλάπι και να φοβάμαι μην το κλείσω λάθος. Να σκουπίζω και να ξαναπερνάει από πάνω μου το χέρι της. Να βάζω πλυντήριο και να ακούω από πίσω μου ένα ξερό «τα λευκά με τα λευκά, κορίτσι μου» λες και ήμουν ανίκανη.
Το χειρότερο δεν ήταν οι οδηγίες. Ήταν τα μικρά σχόλια.
«Στο σπίτι σας έτσι τα κάνατε;»
«Η μάνα σου δεν σου έδειξε να νοικοκυρεύεις;»
Αυτό πονούσε πιο πολύ απ’ όλα. Γιατί έπιανε και τη δική μου μάνα στο στόμα της. Και η μάνα μου με μεγάλωσε μόνη, καθαρίστρια σε γραφεία, με δυο δουλειές, και δεν της άξιζε τέτοια ειρωνεία.
Το έλεγα στον Μανώλη τα βράδια, όταν ξαπλώναμε στο στενό μας δωμάτιο.
«Μίλα της, σε παρακαλώ.»
Κι εκείνος αναστέναζε.
«Κάνε λίγο υπομονή, Ελένη. Μη δίνεις σημασία. Είναι η μάνα μου, έτσι είναι. Μη γίνει πόλεμος για χαζά.»
Για χαζά. Ναι. Μόνο που τα χαζά ήταν κάθε μέρα. Κάθε ώρα. Και σιγά σιγά ένιωθα να μικραίνω.
Εκείνο το πρωί, ο καβγάς έγινε για μια κατσαρόλα. Αστείο; Καθόλου.
Είχα μαγειρέψει φασολάκια πριν φύγω για τη δουλειά και, επειδή άργησα, τα άφησα στην κατσαρόλα να κρυώσουν. Γυρίζω το μεσημέρι και τη βρίσκω να τα έχει αδειάσει σε τάπερ, να έχει πλύνει την κατσαρόλα και να μουρμουρίζει.
«Αν τα αφήνεις έτσι, ξινίζουν. Μετά θα τρέχουμε.»
Της είπα ήρεμα, όσο μπορούσα.
«Κυρία Σοφία, θα προτιμούσα να μην πειράζετε το φαγητό που φτιάχνω εγώ.»
Σήκωσε το κεφάλι αργά.
«Στο σπίτι μου θα μου πεις τι θα πειράζω;»
Κάτι έσπασε μέσα μου εκείνη τη στιγμή. Όχι απότομα. Σαν να είχε ραγίσει καιρό και τώρα απλώς ακούστηκε.
«Το ξέρω ότι είναι σπίτι σας», της είπα. «Το ακούω κάθε μέρα. Στα ποτήρια, στις πετσέτες, στο πώς σφουγγαρίζω, στο πώς μαγειρεύω. Αλλά εγώ εδώ ζω. Δεν είμαι φιλοξενούμενη για ένα Σαββατοκύριακο. Είμαι η γυναίκα του γιου σας και δεν αντέχω άλλο να νιώθω ξένη μέσα στην κουζίνα.»
Ο Μανώλης πετάχτηκε από το σαλόνι.
«Ελένη, ηρέμησε…»
Γύρισα σε εκείνον πρώτη φορά τόσο απότομα.
«Όχι, δεν θα ηρεμήσω! Εσύ πότε θα μιλήσεις; Πότε; Όταν φύγουμε; Και πότε θα φύγουμε, Μανώλη; Όταν γίνουμε σαράντα;»
Έμεινε ακίνητος. Το πρόσωπό του κοκκίνισε. Η πεθερά μου έσφιξε τα χείλη.
«Εγώ σας άνοιξα το σπίτι μου για να σταθείτε στα πόδια σας», είπε. «Κι εσύ με βγάζεις δυνάστη;»
«Όχι», της απάντησα, και η φωνή μου έτρεμε, «αλλά με κάνετε να νιώθω ότι ό,τι κάνω είναι λάθος. Ότι δεν αξίζω ούτε να βάλω ένα πιάτο στη θέση που θέλω χωρίς να δώσω αναφορά.»
Μετά σιωπή. Εκείνη η βαριά, η άσχημη. Ακουγόταν μόνο ο δρόμος από κάτω και ένα μηχανάκι που πέρασε.
Η Σοφία κάθισε στην καρέκλα. Για πρώτη φορά δεν με κοίταζε σαν να ήξερε τα πάντα. Έμοιαζε κουρασμένη. Πιο μεγάλη.
«Κι εγώ δεν φαντάστηκα έτσι τη ζωή μου», είπε χαμηλά. «Έμαθα μια ζωή να κουμαντάρω μόνη. Από τότε που πέθανε ο άντρας μου, όλα περνούσαν από το χέρι μου. Ίσως… ίσως το παράκανα.»
Ο Μανώλης κατέβασε το κεφάλι. Δεν είπε συγγνώμη. Αυτό ακόμα το κρατάω μέσα μου, να πω την αλήθεια. Αλλά τουλάχιστον κάθισε.
Η πεθερά μου συνέχισε, σχεδόν με το ζόρι.
«Βάλε τα πράγματα στην κουζίνα όπως σε βολεύει στα δύο κάτω ντουλάπια. Και το πρόγραμμα του φαγητού τις καθημερινές καν’ το εσύ. Δεν θα ανακατεύομαι, εκτός αν μου το ζητήσεις.»
Μικρό πράγμα θα πει κάποιος. Δυο ντουλάπια και ένα πρόγραμμα. Κι όμως, εκείνη τη στιγμή ένιωσα σαν να μου άνοιξε ένα παράθυρο σε δωμάτιο κλειστό.
Από τότε πέρασαν τρεις βδομάδες. Τα ποτήρια είναι ακόμα εκεί που τα έβαλα. Δεν μου είπε τίποτα. Μόνο μερικές φορές τη βλέπω να κοντοστέκεται, σαν να θέλει να σχολιάσει και να το καταπίνει. Εγώ πάλι δεν χαλάρωσα τελείως. Μπαίνω ακόμα στην κουζίνα και το σώμα μου σφίγγεται από συνήθεια.
Με τον Μανώλη μιλάμε λίγο πιο ανοιχτά τώρα. Λίγο. Του είπα πως το πρόβλημα δεν είναι μόνο η μάνα του. Είναι που με άφηνε μόνη μου κάθε φορά. Έσκυψε το κεφάλι και μου είπε μόνο: «Δεν ήξερα πώς να το χειριστώ». Ίσως να έλεγε αλήθεια. Ίσως και να κρυβόταν.
Δεν ξέρω αν αυτή η μικρή υποχώρηση φτάνει για να σωθεί η σχέση μας με την πεθερά μου. Ούτε αν το σπίτι αυτό θα πάψει ποτέ να με πλακώνει. Ξέρω μόνο ότι για πρώτη φορά μίλησα και ακούστηκα.
Αλλά πείτε μου… μια μικρή παραχώρηση μπορεί όντως να αλλάξει την ατμόσφαιρα ή απλώς σκεπάζει για λίγο ό,τι βράζει από κάτω;
Και εσείς, πόση υπομονή θα κάνατε πριν νιώσετε ότι χάνετε τον εαυτό σας;